Tijdens de zwangerschap, en erna, worden allerlei volksfabels verteld. Ondanks de medische vooruitgang en de wetenschap over ziektes, gaan mensen op één of andere manier toch terugvallen op deze volkswetenschap.

Veel volksweetjes omtrent zwangerschap en kleine kinderen zijn onjuist gebleken door de vooruitgang in de geneeskunde en technologie. Nemen we bijvoorbeeld de ultrasound om het geslacht van de baby te weten in vergelijking met het hangen van een ring aan een koortje boven de zwangere buik van de vrouw. Volgens de ‘legende’ zegt men dat als de ring zijdelings beweegt dat het een meisje zal zijn en als de ring circelvormige bewegingen maakt aan het touwtje dat het dus een jongen zal zijn. Laat het duidelijk zijn dat de echografie wellicht minder romantisch is, maar toch het enige juiste antwoord zal geven, mits de baby wil meewerken natuurlijk.

De meeste volksweetjes zijn onschuldig, maar dit is evenwel ook niet altijd het geval. De enige juiste handelswijze om met de zwangerschap om te gaan is zich goed te laten begeleiden door een gynaecoloog en na geboorte, door een kinderarts.

Volksfabels omtrent de zwangerschap

*) De hartslag van de foetus: Indien deze onder de 140 slagen per minuut ligt, is het een jongen. Dit is foutief. Er is geen verschil in foetale hartslag tussen jongens of meisjes, maar de hartslag varieert met de leeftijd van de foetus. Rond de vijfde week van de zwangerschap ligt de hartslag rond de 80-85 slagen per minuut. Rond de negende week ligt het rond de 170-200 slagen per minuut. Daarna vertraagt de hartslag geleidelijk tot rond gemiddeld 120-160 slagen per minuut. De foetale hartslag tijdens de bevalling zal gemiddeld rond de 120-160 hartslagen per minuut liggen, met piekwaardes naar onder en boven. Hiervoor wordt de moeder met buikelectrodes aan een hartmonitor gehangen om de hartslag van de baby op te volgen.

*) De positie van het extra gewicht van de moeder: Indien de moeder het ‘extra’ gewicht visueel aan de voorkant draagt, dan is het een meisje. Indien het extra gewicht opduikt rond de heupen en achterste, dan is het een jongen. Dit is weeral foutief.

*) De positie van de baby in de buik: Als de vrouw ‘laag’ draagt, is het een jongen. Draagt ze ‘hoog’ dan is het een meisjes. Dit is weeral een foutieve fabel. De buikspieren hebben de neiging om te verslappen na iedere zwangerschap. Hierdoor gaat een vrouw bij haar eerste zwangerschap vaak hoger dragen, dan bij eventuele volgende zwangerschappen en dit door de graduele verslapping van de buikspieren, ten gevolge van de zwangerschappen.

*) De kleur van de tepels: Als de tepels donker kleuren, is het een jongen. Dit fabeltje is fout. De kleurverandering heeft niets te maken met het geslacht van het kind. Er worden door de zwangerschap meer hormonen afgescheiden en vooral het melanocyt-hormoon, dat de pigmentatie van de huid regelt, veroorzaakt een donkere verkleuring van bepaalde lichaamsgedeeltes van de vrouw. De tepels, net zoals geboortevlekken en pigmentvlekken, behoren hiertoe.

*) Borstvoeding geven tijdens de zwangerschap is verboden: Men vertelt dat het geven van borstvoeding aan een kleuter tijdens een nieuwe zwangerschap moet vermeden worden. Doet men dit toch, dan gaat dit ten koste van de voeding van de foetus. Dit is fout! Als een vrouw gezond is, gaat de borstvoeding noch haar, noch haar foetus noch haar peuter schaden. Een arts kan wel de aanbeveling doen om geen borstvoeding te geven, indien de moeder een tekort aan bepaalde voedingsstoffen heeft. Consultatie met een arts is dus ten zeerste aangewezen, alvorens een beslissing te nemen.

Volksfabels omtrent baby’s en peuters.

*) Het dragen van schoenen zal de baby’s sneller aansporen om te lopen.

Deze fabel is volstrekt fout. Juist het tegenovergestelde geldt. Wanneer een baby ruimschoots de kans krijgt om blootsvoets te lopen, gaat dit de voetspieren versterken en het kind helpen om vroeger te lopen. Daarom is het best om kinderen goed passende schoentjes te kopen, die evenwel niet stroef zijn. Er bestaan in de handel schoentjes met een soepele (lederen) zool, die in feite de voet gewoon beschermen, maar waarbij de kinderen in feite toch hun voetspieren kunnen versterken. Wanneer er uiteindelijk kinderschoenen gekocht worden, moeten deze goed passen en een beetje extra ruimte voor groei hebben.

*) Een looprekje zal een baby helpen om sneller te lopen.

Fout! Kinderen die hun actieve uurtjes doorbrengen in een looprekje, gaan later leren zitten, kruipen en lopen. Een kind moet ook coördinatie leren tussen de visuele input van zijn ogen en de stabilisatie van zijn lichaam via de spieren. Een looprek gaat dit hinderen. Daarnaast zijn looprekjes ook gevaarlijk, omdat de kinderen kunnen omvallen. Ook accidenten met trappen en looprekjes komen meer voor dan gedacht.

*) Katten zijn gevaarlijk voor de baby omdat ze hem of haar doen verstikken.

Volstrekt foutief! Dit fabeltje gaat honderden jaren terug naar de tijd van de heksen en tovenaars. Een kat kan een baby niet doen verstikken. Het is wel zo dat men constant op zijn hoede moet zijn met alle dieren die in contact kunnen komen met een baby. Het is normaal dat een kat of ander huisdier NIET mag liggen in het wiegje of ledikantje van de baby!

Volksfabels omtrent gezondheid en medische aandoeningen.

*) Teveel TV-kijken is schadelijk voor de ogen.

Dit is fout, TV-kijken gaat de ogen niet beschadigen, maar teveel TV-kijken is niet goed voor de kinderen om een andere reden. Kinderen die immers teveel TV-kijken, gaan dit doen ten koste van hun andere (lichaams)activiteit. Een kind dat teveel TV-kijkt, heeft een verhoogd risico op overgewicht, agressiviteit en mogelijk leerachterstand op school.

*) Duimzuigen gaat vooruitstekende voortanden opleveren.

Dit fabeltje is gedeeltelijk waar. Het duimzuigen gebeurt vaak van in de baarmoeder en wanneer het kind dit blijft doen tot de leeftijd van vier à vijf jaar, is er vaak geen probleem. Wanneer zich dit verderzet boven deze leeftijd, dan kunnen er wel problemen omtreden, omdat vanaf de leeftijd van vier jaar het tandvlees, de kaken en permanent tanden een grote groei doormaken. Indien het kind duimzuigt na deze leeftijd, dan kunnen vooruitstekende tanden ontstaan op latere leeftijd.

*) Naar buitengaan met een nat hoofd, zorgt verkoudheid!

Dit is fout. Koud weer, natte haren of rillingen veroorzaken geen verkoudheid. Een verkoudheid wordt veroorzaakt door virussen. Mensen krijgen vaker een verkoudheid ’s winters omdat ze dan meer binnen blijven en meer met mogelijk verkouden mensen en droge lucht in contact komen. Droge lucht zowel binnenshuis als buiten kunnen de weerstand tegen infecties verlagen.

*) Het kraken van de vingers gaat arthritis veroorzaken.

Dit is fout, maar het veelvuldig kraken van de vingergewrichten kan wel aanleiding geven tot het opzwellen van de gewrichten en tot een verminderde gripkracht.

*) Lezen in het schemer kan de ogen schaden.

Dit is fout. Goede verlichting gaat de vermoeidheid van de ogen tegengaan en het lezen vergemakkelijken, maar een weinig verlichte kamer en lezen gaan zeker de ogen niet beschadigen.

*) Scheelkijken gaat de ogen zo fixeren.

Dit is fout, niet meer niet minder. Het scheelkijken is ten gevolgen van een aandoening aan de ogen, waarbij de uitlijning van de ogen niet optimaal is. Maar dit wordt niet veroorzaakt door zelf scheel te kijken.

*) Teveel lawaai lijdt tot gehoorschade.

Dit is 100% waar. Wanneer men zich blootstelt aan te luide muziek of andere geluiden, kan dit in eerste instantie aanleiding geven tot een tijdelijk verlies van gehoor en oorsuizen. De volgende stap is evenwel permanente beschadiging aan de gehoorhaartjes in het binnenoor. Gehoorschade is permanent en ouders en grootouders MOETEN erop toezien dat de jonge kinderen op jonge leeftijd hun gehoor niet beschadigen, daar dit onomkeerbaar en definitief is. Dit is een belangrijk gegeven wanneer ze op een leeftijd komen dat ze opeens MP-3 spelertjes en andere mobiele muziektoestellen beginnen dragen. Het geluidsniveau kan bij deze toestellen vanaf een bepaalde hoogte geblokkeerd worden. Deze fabel is dus waar en het is aan de ouders om de kinderen tegen zichzelf te beschermen. Meer is in dit geval dus niet beter, integendeel dus!

Volksfabels omtrent voeding en dranken.

*) Chocolade veroorzaakt acné.

Deze fabel is fout. Alhoewel teveel suiker en voeding met een hoog vetgehalte, niet goed zijn, tonen studies toch niet aan dat dit aanleiding geeft tot acné.

*) Bij koorts, vast een beetje.

Dit is fout, het vasten zal de koortslijder enkel verder verzieken. Ook moet een koortslijder meer dan voldoende vloeistoffen tot zich nemen om niet te dehydrateren.

*) Pikant eten veroorzaakt maagzweren.

Deze fabel is weeral fout. Pikant eten kunnen de symptomen van de maagzweren van personen verergeren, maar het pikant eten geeft zelf geen aanleiding tot maagzweren.
Spicy foods can cause ulcers. Spicy levensmiddelen kan leiden tot maagzweren. De hoofdoorzaak van maagzweren zijn vaak bacteriële infecties of misbruik van pijnstillers zoals aspirine en ontstekingsremmers.

*) Eet niet voor men gaat zwemmen.

Dit fabeltje is gedeeltelijk fout. Het wordt aangeraden om niet  te zwaar te eten vooraleer een zware inspanning af te leveren, omdat dit de spijsvertering ietwat gaat vertragen. De persoon kan hierdoor buikkrampen krijgen en een onbehaaglijk gevoel in zijn buik krijgen. Een lichte maaltijd voor het zwemmen (of andere sport), kan totaal geen kwaad. Eten en tegelijkertijd zwemmen gaan niet hand en hand (dit geldt ook voor kauwgum!) omdat dit mogelijk tot verstikking kan leiding.

*) Het eten van vis is goed voor de hersenen.

Deze fabel is waar! Omega drie vetzuren die veelvuldig voorkomen in vis, zijn van essentieel belang voor de hersenfunctie. Waar wel opgelet moet worden is dat sommige vissoorten verhoogde kwikconcentraties kunnen hebben. Deze vissoorten zijn onder andere zwaardvis,  haai of tonijn. Probeer de consumptie van deze vissoorten te beperken of te vermijden. Er bestaan ook voedingsupplementen met omega drie, die genuttigd kunnen worden als aanvulling.

*) Koffie/caffeïne vertraagt de groei.

Dit is niet waar, maar caffeïne hoort niet thuis in het dieet van een kind. Een overdaad aan caffeïne gaat de opname van calcium en andere nutriënten verhinderen. Zie ook onze pagina over caffeïne.

*) Wortelen zijn goed voor de ogen.

Deze fabel komt wellicht uit de tweede wereldoorlog, toen de britse spionagediensten het gerucht verspreiden dat de Britse piloten fantastisch nachtvisie hadden door het eten van wortelen. Ze wilden niet dat de Duitsers te weten kwamen dat ze radar hadden. Wortelen en andere groenten met een hoog gehalte aan vitamine A, gaan goed zijn voor het zicht, maar een overdaad aan vitamine A gaat het zicht niet verbeteren.