De eerste emoties direct na een bevalling zijn euforie en een allesomvattende liefde voor de nieuwgeborene. Maar wanneer de euforie is weggezakt, kunnen minder positieve emoties de kop opsteken en aanleiding geven tot de ‘baby blues’ en zelfs een (postnatale) depressie. Alhoewel het de mooiste belevenis in het leven van de jonge ouders zou moeten zijn, voelt de moeder zich miserabel en depressief. Daarnaast zijn er dan ook nog gevoelens van irritatie en besluiteloosheid, opgejaagdheid en wilde gemoedswisselingen. De moeder kan zich emotioneel instabiel voelen en negatieve gevoelens hebben tegenover haar baby.

Dit zijn geen geïsoleerde gevallen. Tot driekwart van de vrouwen heeft tot op bepaalde hoogte last van gemoedswisselingen na de geboorte. De symptomen van de baby blues bijvoorbeeld pieken op de vijfde dag na de geboorte en nemen dan af, om volledig te verdwijnen binnen de twee weken na de geboorte.

Oorzaken van de ‘baby blues’:

De gemoedswisselingen na de geboorte zijn vaak een gevolg van de sterke hormonale schommelingen bij de moeder. Maar naast de mogelijk fysiologische oorzaken, zijn er ook andere redenen waarom men zich zo voelt na een geboorte:

*) Uitputting van de geboorte in combinatie met een gebrek aan slaap
*) Een gevoel van overmacht vanwege de verantwoordelijkheid voor het kindje. Zeker als er reeds kinderen in het gezin zijn, is het risico hierop groot.
*) De aandachtsshift van de (zwangere) moeder naar het pasgeborene kind. Het kind krijgt nu als het ware alle aandacht.
*) Teleurstelling omdat het baby’tje anders uitziet of zich anders gedraagt dan men zich had voorgesteld.
*) Het missen van de ongedwongenheid van voor de geboorte van het kind
*) Twijfel over het eigen lichaam na de geboorte.

Hoe omgaan met de ‘baby blues’?

Indien de moeder last heeft van deze bedrukte stemming, zijn er een aantal dingen die zij of haar omgeving kan ondernemen om haar te helpen:

*) Zoveel mogelijk slapen tijdens de dag. Ook korte dutjes helpen!
*) Een goed en gezond dieet volgen met voldoende fruit en groenten.
*) Een goede levensstijl volgen met betrekking tot beweging. Wandelen samen met de baby is ideaal.
*) Ervaringen uitwisselen met andere moeders. Dit kan bijvoorbeeld via het internet.
*) Over de gevoelens praten met de partner. Deze moet zich terdege bewust zijn van het belang om over deze gevoelens te praten.
*) Hulp aanvaarden van anderen en zich niet opjagen over bepaalde zaken die uitgesteld kunnen worden. Een jonge moeder is géén supervrouw.
*) Het postnatale bezoek in het ziekenhuis beperken en achteraf het bezoek limiteren. Een moeder kan zich uitgeput voelen na een uitgebreid bezoek door familie, vandaar.
*) Niet teveel piekeren over de baby en de herstelperiode na de bevalling.
*) Indien de gevoelens méér dan een week of twee blijven duren, dient de moeder en haar partner professionele hulp te zoeken. Dit kan best besproken worden met de huisarts.

Postnatale depressie:

Sommige vrouwen ervaren zo’n erge depressie dat het hun normale doen zéér verstoort. Dit noemt men een postnatale depressie en ongeveer 10 tot 30%  van de vrouwen, heeft hier last van na de bevalling. Indien ze tijdens de bevalling reeds een depressie hebben gehad, is het risico na de bevalling ook veel groter. Ook vaders kunnen een of andere vorm van depressie na de geboorte hebben. De redenen zijn wellicht verschillend ten opzichte van de moeder, maar de symptomen zijn hetzelfde.

Postnatale depressie steekt vaak de kop op binnen een paar dagen of weken na de bevalling. Er zijn gevallen bekend, dat ze pas na een paar maand opflakkert. In vergelijking met de baby blues, is de duur van de postnatale depressie veel langer. Het kan variëren van maanden tot een jaar na de bevalling, zeker indien het niet behandeld wordt. Een vroege diagnose en behandeling is essentieel voor het welzijn van zowel de moeder als de vader van het kind.

Symptomen van een postnatale depressie:

Bijkomend aan het zich slecht en treurig voelen, gaan lijders volgende symptomen meemaken:

*) Het gevoel hebben dat men geen controle meer heeft.
*) Vergeetachtigheid en besluiteloosheid.
*) Geen zin in seksuele betrekkingen meer.
*) Gevoelens van zelfmoord hebben.
*) Gevoelens van verdriet, melancholie, kwaadheid,…
*) Onvoorspelbare huil- en schreeuwbuien.
*) Het gevoel hebben dat men zichzelf of de baby zou kunnen schaden.

Een diagnose van een postnatale depressie kan gemaakt worden, indien bovenvermelde symptomen zich iedere dag gedurende twee weken hebben voorgedaan. Ook als de symptomen het normale leven van de moeder (of vader) zo ernstig schaadt dat men geen gevoel van hoop meer heeft, is een directe aanwijzing op postnatale depressie.

Soms worden de symptomen nog vergezeld door paniekaanvallen inclusief kortademigheid, overdreven zweten en hartkloppingen. Dit kan zich meermaals per dag voordoen.

De oorzaken van een postnatale depressie:

Er zijn verschillende oorzaken voor een postnatale depressie. Hormonaal, genetisch, psychologisch en sociaal oorzaken kunnen allemaal aanleiding tot geven. Zoals beschreven bij de baby blues, zakken de hormonale waarden in het bloed van de vrouw na de geboorte. Door de pijlsnelle daling ervan kan de vrouw, in combinatie met emotionele stress, in een depressie belanden. Vaak ziet men het ook binnen de familie geregeld opduiken, wat eveneens kan wijzen op een genetische oorzaak. De kansen op een depressie liggen inderdaad hoger, indien deze vaker binnen een familie voorkomen, dan wanneer dit niet het geval is.

Nieuwe moeders ( en vaders) kunnen diep onder de indruk zijn van de vereisten van de baby, zeker als deze ook nog eens darmprobleempjes heeft in het begin. Een kind, dat constant weent, sussen kan enorm stresserend zijn.

De veranderde levensstijl die abrupt wijzigt na de geboorte, kan een aanleiding tot depressie geven. Sommige moeders (of vaders) vinden het enorm jammer om hun vrijheid of carrière te moeten opgeven voor de verantwoordelijk van een kind. Ze kunnen zich hierdoor mogelijk kwaad en beschuldigend voelen. Deze gevoelens kunnen nog geprononceerder zijn, indien de partner de relatie opeens verlaat of verlaten heeft. Het gevoel voor alles te moeten opdraaien, kan enorm overweldigend zijn.

Er zijn nog andere factoren die de postnatale depressie beïnvloeden en dat zijn: Een partner die niet steunt, een slechte relatie, een laag inkomen en een slecht sociaal netwerk.

De depressie bij vaders wordt vaak over het hoofd gezien, omdat de focus na de geboorte sowieso bij de kleine ligt. Daarna richt de aandacht zich op de moeder en vaak in de laatste plaats op de vader, die zich een beetje vijfde wiel in het geheel voelt. Hun depressie komt dan ook voort uit (sociale) isolatie en een (vaak) ingebeeld gebrek aan waardering. Ook bij hen, is een vroege diagnose en behandeling essentieel.

De behandeling van een postnatale depressie:

Indien u of uw partner ( of u stelt het vast bij uw kinderen) symptomen van een postnatale depressie vaststelt, kunt u best onverwijld een (huis)arts consulteren. Wanneer men zich onstabiel voelt, MOET de eerste prioriteit zijn om voor zichzelf te zorgen en daarna pas voor de nieuwgeborene. De partner of grootouders moeten tijdelijk de zorg van het baby’tje volledig overnemen, want het is essentieel dat deze depressie zo snel mogelijk behandeld wordt.

Er zijn verschilllende manieren om de postnatale depressie te behandelen. Het kan via medicatie, psychotherapie en een professionel begeleiding van de rest van het gezin om van hieruit de patiënt goed te ondersteunen bij zijn herstel. De arts zal de medicatie voorschrijven en de psychologische begeleiding via een verwijzing op poten zetten. De therapie leunt er ook op om de patiënt de mogelijkheid te geven zich te ontstressen. Dit kan in grote mate gebeuren doordat de partner zo veel mogelijk bijspringt en de lijder de kans geeft om zich even zo weinig mogelijk kopzorgen te maken. Deze steun is essentieel voor het herstel ervan. Lees ook onze pagina over 'Stress na de geboorte'.