Tetanus, ook wel kaakklem genoemd, wordt veroorzaakt door de bacterie Clostridium tetani, die algemeen in aarde en straatvuil voorkomt. De spore van de bacterie kan bij een verwonding in het lichaam komen en zich daar gaan vermenigvuldigen. Dat gebeurt vooral in kleine, diepe wonden, (trappen in een roestige spijker) maar ook bij beten door dieren kan men tetanus krijgen. De tetanusbacterie gedijt het best in een zuurstofarme omgeving.

De bacterie produceert een zeer krachtige gifstof, het tetanustoxine, die pijnlijke spierkrampen veroorzaakt en snel ook de ademhalingsspieren kan aantasten. De getroffene krijgt hevige onophoudelijke spierkrampen, ook van de kaken en de mimiekspieren en het gelaat vertoont hierdoor een pijnlijke grimas, terwijl het lichaam door de rugspieren in een achterover gestrekte boog wordt getrokken. Tetanus loopt zelfs met optimale behandeling nog geregeld dodelijk af. Behandeling bestaat voornamelijk uit verlamming met aan curare verwante spierverslappers en beademing.

In België en Nederland worden kinderen al decennialang gevaccineerd met behulp van een gecombineerd vaccin (tegen Difterie, Kinkhoest,Tetanus en Polio). In Nederland en België is tetanus - door de rigoureus doorgevoerde vaccinatie- gelukkig een zeer zeldzame ziekte geworden; in Nederland worden nog maar enkele gevallen per jaar geregistreerd en dit uitsluitend bij niet- of niet-volledig gevaccineerden.

De werkingsduur van de volledige tetanus-basisvaccinatie is vastgesteld op 10 jaar. Deze werkingsduur is internationaal erkend. Mensen die niet de basisvaccinatie hebben gekregen  hebben 3 vaccinaties nodig als basis en zijn dan ook voor 10 jaar beschermd. Eén enkele revaccinatie bij mensen die de basisvaccinatie hebben gehad, geeft weer een bescherming van 10 jaar.

Er wordt onderscheid gemaakt tussen de preventie voor de verwonding plaatsvindt en de behandeling nadat er al een verwonding heeft plaatsgevonden. Preventie voor de verwonding gebeurt via het vaccinatieprogramma in België en Nederland. De mensen zijn hierdoor beschermd indien ze ooit een verwonding oplopen. De vaccinatie, gevolgd door revaccinatie iedere 10 jaar geeft met (vrijwel) 100% zekerheid volledige bescherming tegen tetanus bij welke verwonding dan ook.

De tetanusbehandeling nadat er een wonde ontstaan is, dus bij een niet-gevaccineerd persoon is een pak lastiger en er is altijd tijdsdruk bij. De behandeling heeft immers enkel zin, indien ze snel na de verwonding gegeven kan worden. Tetanusbacteriën kunnen zich op de meest onverdachte plaatsen ophouden. Iedere verwonding kan daarom een risico van tetanusbesmetting opleveren, zij het dat dat risico meestal zeer gering is. Dit betekent dat in feite bij iedere verwonding, hoe klein ook, tetanusprofylaxe nodig is.

Tot slot, vergeet niet dat een tetanusvaccinatie enkel beschermt tegen tetanus en dus niet tegen wondinfectie in het algemeen, zoals nog wel eens verkeerdelijk wordt gedacht.