De term ‘hersenschudding’ brengt het beeld van een sportend kind dat zijn hoofd stoot en even bewusteloos valt. Maar hersenschudding, met een kort verlies van hersenfuncties, kan bij elke hoofdkwetsuur optreden, zelfs zonder verlies van bewustzijn. En hoofdkwetsuren gebeuren niet enkel met sporten, maar ook met vallen, vechten,… .

Kinderen die een hersenschudding oplopen gaan meestal binnen de week herstellen, zonder permanente schade. Er dienen wel op korte termijn een aantal voorwaarden worden nageleefd als ze hun normale leven hernemen.

Een kind waarbij de diagnose van een hersenschudding niet is gesteld, kan wel het risico lopen op permanente schade en zelfs een handicap. Indien uw kind dus een hoofdwonde opgelopen heeft, zelfs zonder bewustzijnverlies, moet door een arts onderzocht worden. Deze gaat letten op volgende symptomen, die kunnen wijzen op (oa) een hersenschudding:

*) Een verandering in het bewust zijn
*) Een erge hoofdpijn
*) Verwardheid
*) Herhaaldelijk overgeven

Een kind met deze symptomen moet onmiddellijk naar spoed gebracht worden.

Wat is een hersenschudding?

De hersenen zijn een zachte materie en worden ter bescherming omhuld door de schedel. De hersenen kunnen bewegen binnen de schedel en zelfs ertegen botsen. Indien de hersenen dit doen, doordat het kind zijn hoofd hard stoot tegen een muur, kunnen deze gekwetst worden. Ook kunnen er bloedvaten of zenuwen in het hoofd beschadigd raken. Deze kwetsuren gaan resulteren in een hersenschudding, wat een tijdelijk verlies van hersenfunctionaliteit inhoudt.

Er zijn drie verschillende types of gradaties van hersenschudding. De ernst van de hersenschudding bepaalt de tijd nodig om de normale (sport)activiteiten te hervatten:

*) Hersenschudding van de eerste graad: Deze omvatten géén verlies van bewustzijn, maar wel een tijdelijke wijziging in het bewustzijn zoals verwardheid, concentratieproblemen en desoriëntatie. Dit lost zich evenwel op binnen de 15 minuten.

*) Hersenschudding van tweede graad: De hersenschuddingsymptomen zijn identiek, maar de verandering in het bewustzijn duren langer dan 15 minuten.

*) Hersenschudding van de derde graad: Bij dit type hersenschudding treedt er bewusteloosheid op.

Hoofdkwetsuren die in een hersenschudding resulteren kunnen veroorzaakt zijn door auto-, fiets- of motorfietsongevallen; valpartijen; agressies; contactsporten (voetbal, ijshockey,basketbal,volleybal,worstelen,rugby,baseball,…).

Uiterlijke tekenen van een hersenschudding

Een kind met een hersenschudding kan zijn bewustzijn verliezen, maar dit is niet geval bij hersenschuddingen, zoals hierboven gesteld. Uiterlijke kenmerken van een hersenschudding zijn:

*) Verwardheid, duizeligheid
*) Tijdelijke gevoelloosheid
*) Troebel zicht
*) Hoofdpijn
*) Verward taalgebruik
*) Overgeven
*) Korte termijn geheugenproblemen
*) Nervositeit of geïrriteerdheid zonder reden

Jonge kinderen hebben dezelfde symptomen bij een hersenschudding als grotere kinderen, maar de veranderingen in hun gemoed kunnen meer verdoken zijn.

Bel onmiddellijk een ambulance indien uw kind na een hoofdkwetsuur:

*) Niet wakker wordt
*) één pupil groter heeft dan de ander
*) Een toeval krijgt
*) Zeer verward taalgebruik heeft
*) Steeds maar meer verward, geïrriteerd of rusteloos wordt

Alhoewel de meeste kinderen zonder problemen van een hersenschudding herstellen, kunnen sommige problemen over een lange periode (weken tot maanden) blijven bestaan. Dit omhelst onder andere geheugenverlies, hoofdpijn en concentratieproblemen. Het blijft belangrijk om deze symptomen goed in de gaten te houden en uw huisarts op de hoogte te houden.

Diagnose:

Als een hersenschudding wordt vermoed, gaat een dokter bepaalde vragen stellen. Hij zal vragen waar en wanneer de hoofdkwetsuur is gebeurd en wat de symptomen zijn. De dokter kan u ook vragen stellen over het bewustzijn van uw kind, diens geheugen en concentratie.

De dokter gaat nadien over tot een grondelijk onderzoek van het zenuwstelsel door de balans van het kind, dies concentratie, zenuwfuncties en reflexen te testen. Soms kan de dokter een bijkomend CT-scan vragen of een  scanneronderzoek van het hoofd. Hij zal hiermee eventuele bloedingen of andere ernstige kwetsuren binnen het hoofd willen uitsluiten.

Behandeling:

Als de hersenschudding niet ernstig genoeg was om hospitalisatie te vereisen, zal de dokter u instructies geven over hoe het kind thuis te verzorgen. Hij kan u vragen om het kind bijvoorbeeld éénmaal per nacht even wakker te maken. Indien dit moeizaam verloopt, of het kind bijvoorbeeld meer en meer verward wordt of concentratieproblemen blijft hebben, kan het betekenen dat er een veel ernstiger probleem is. De arts dient dan onverwijld opnieuw gecontacteerd te worden.

De dokter zal wellicht aanraden om het kind lichte pijnstillers te geven tegen de hoofdpijn.
Na de hersenschudding dienen de hersenen te herstellen. Het is heel belangrijk voor de kinderen om hun normale activiteiten op te schorten totdat alle symptomen weg zijn. En de hersteltijd is dus afhankelijk van hoelang de symptomen blijven bestaan. Gezonde kinderen kunnen hun normale activiteiten binnen een paar weken hernemen, maar iedere individuele situatie is anders natuurlijk. Enkel uw dokter kan dit goed genoeg beoordelen.

Een kind met een hersenschudding mag dus nooit deelnemen aan sporten of ander fysieke activiteiten totdat de arts zijn fiat gegeven heeft. Zelfs indien uw kind claimt dat alles ok is, moet u wachten op het medische advies en toestemming van de arts. U kunt hier niet voorzichtig genoeg in zijn. Indien de hersenen opnieuw een hersenschudding te verwerken krijgen, kan dit resulteren in permanente schade.

Na een hersenschudding van de eerste graad mag een patiënt zijn sport hervatten na het verdwijnen van de symptomen. Na een hersenschudding van de tweede graad, mag de individuele speler niet meer spelen op de bewuste dag en pas terugkeren na een week zonder symptomen. Na een zware hersenschudding van de derde graad moet het kind één tot twee weken zonder symptomen wachten om terug te keren tot het spel.

Hersenschudding vermijden:

Uw huis kindveilig maken kan u al heel goed helpen om baby’s en peuters te beschermen tegen hoofdkwetsuren. Baby’s grijpen naar dingen, rollen, kruipen en wandelen langs meubilair. Al hun activiteiten kan aanleiding geven tot hoofdkwetsuren, met als mogelijk gevolg een hersenschudding. Zorg dat uw kind een veilige plaats heeft om te spelen en te verkennen. Kijk hiervoor naar onze pagina’s over veiligheid thuis. Laat hem of haar nooit alleen, al is het maar voor een paar seconden.

Alle kinderen moeten geschikt beschermingsmateriaal dragen wanneer ze sporten. Hiervoor kunt u kijken op onze pagina rond ‘sportblessures’. In voertuigen moeten kinderen in geschikte veiligheidsstoeltjes zitten (zie pagina rond ‘veiligheid onderweg’).

In uw eigen rol als opvoeder moet u het kind goed inlichten over de juiste veiligheidsregels rond de activiteiten die hij of zij ondernemen. Dit is een eerste stap om hoofdletsels en andere letsels te vermijden.

Zie ook onze pagina over 'hoofdletsel'.