Eczeem is een verzamelnaam voor allerlei soorten huiduitslag. De meeste, maar niet alle eczemen jeuken, maar lang niet alle jeukende aandoeningen zijn eczeem. Andere veelvoorkomende symptomen zijn: roodheid, schilfering. Vaak ook bultjes, soms blaasjes. Juist het tegelijk voorkomen van meerdere symptomen past bij eczeem.

Soorten eczeem naar oorzaak

*) Constitutioneel eczeem, ook wel atopisch eczeem: eczeem als gevolg van aangeboren aanleg. Bij baby's en kinderen, maar ook op volwassen leeftijd. Dit eczeem heeft (bij oudere kinderen en volwassenen) een voorkeurslokalisatie in de elleboogsplooien en knieholtes.
*) Allergisch contacteczeem: ontstaat door contact met een stof, door irritatie (meestal) of allergie (soms). Een bekend voorbeeld van allergisch contacteczeem is nikkelallergie.
*) Craquelé-eczeem of asteatotisch eczeem: eczeem met vooral droge schilfering, ontstaat door uitdroging (tekort schieten van vochtvasthoudend vermogen van de hoornlaag), vooral bij oudere mensen.
*) Hypostatisch eczeem: eczeem als gevolg van teveel oedeem, meestal aan de onderbenen.
*) Seborrhoïsch eczeem: schilferige aandoening van de huid, die mogelijk mede wordt veroorzaakt door een gist, Malassezia furfur (Pityrosporum ovale). Met name de behaarde hoofdhuid, neus- en wangplooien en de huid rondom de wenkbrauwen zijn het meest getroffen.

Soorten eczeem naar verschijnselen

*) Dyshidrotisch eczeem: beschrijvende term voor een vorm van eczeem aan handen of voeten die gepaard gaat met kleine blaasjes.
*) Tylotisch eczeem: eczeem aan handen of voeten met veel schilfers, droge huid en kloven.
*) Nummulair eczeem: vaak hardnekkig eczeem met verspreid muntgrote schilferende afwijkingen.

Soorten eczeem veroorzaakt door microorganismen

*) Eczema herpeticum: eczeem in combinatie met een herpes simplexvirus.
*) Geimpetiginiseerd eczeem: eczeem dat secundair geïnfecteerd is, vooral met Staphylococcus aureus, vergelijk impetigo.

Soorten eczeem veroorzaakt door een beroep

*) Eczeemklachten zoals die vaak bij mensen met een bepaald beroep gezien worden, als vormen van contacteczeem: bakkerseczeem, kapperseczeem, metselaarseczeem. Meestal door irritatie, soms door contactallergie.

Eczeem vermijden

Wanneer één of beide ouders een aanleg voor eczeem hebben, is er een grotere kans dat ook de kinderen eczeem, astma of hooikoorts krijgen. Of de kinderen daadwerkelijk een allergische aandoening ontwikkelen hangt ook nog van andere factoren af. Bijvoorbeeld van de mate waarin het kind in aanraking komt met stoffen waarvoor het allergisch zou kunnen worden. Door ervoor te zorgen dat de kinderen zo min mogelijk in contact komt met dergelijke stoffen, vermijdt of vertraagt men de ontwikkeling van een allergische aandoening. Enige tips:

• De kinderkamer of zelfs het huis goed saneren: Gebruik maken van gladde vloeren en muren, geen huisdieren houden,… Vraag hiervoor best raad aan uw huisarts indien u het vermoeden heeft dat er sprake is van een allergie.
• Het geven van borstvoeding gedurende een periode langer dan 6 maanden kan de ontwikkeling van een allergie uitstellen of zelfs voorkomen.
• Wanneer borstvoeding niet mogelijk is, kan men best hypoallergene flesvoeding geven.
• Ongeveer 50% van de baby's en peuters met eczeem is allergisch voor een bepaald soort voedsel (koemelk, pinda, soja, tarwe en vis)(zie onze pagina over voedingsallergie).

Behandeling van eczeem

De behandeling van eczeem moet volledig gestuurd worden door een behandelende arts. De identificatie van het eczeem is essentieel om de juiste behandelingswijze op te stellen. Enkel een arts kan deze diagnose maken. De behandeling zelf kan gestoeld worden op enkele pijlers, die echter volledig door de arts worden aangestuurd:

1) Behandeling via medicatie

*) Antihistaminica: Histamine, de stof die vrijkomt bij een allergische reactie, veroorzaakt onder andere de jeuk en doet de kleine bloedvaten in de huid uitzetten, waardoor de huid rood wordt en er bultjes ontstaan. Men kan deze werking tegenwerken door antihistamine-medicatie voor te schrijven.
*) Hormoonzalf of corticosteroïde-zalf: Deze zalfjes werken ontstekingsremmend. Ze zijn zeer efficiënt, maar hebben ongewenste effecten, waardoor ze niet langer dan een aantal weken gebruikt mogen worden (maximum een viertal weken). De richtlijnen van de arts moeten naar de letter gevolgd worden. 
*) Immuunmodulatoren: Dit zijn geneesmiddelen die de overdreven reactie van het afweersysteem onderdrukken. Normaliter worden deze gebruikt om het afstoten van organen te voorkomen na een transplantatie. Voor de behandeling van eczeem zijn ze in zalfvorm verkrijgbaar. De ongewenste effecten van deze geneesmiddelen zijn vooral een branderig gevoel, jeuk of roodheid op de plaats waar de zalf wordt aangebracht. Deze geneesmiddelen worden enkel door een arts voorgeschreven en moeten volledig volgens het voorschrift toegepast worden.

2) Behandeling van de irritatie en verdere allergische reacties vermijden

*)  Vermijd irriterende stoffen zoals wasproducten, cosmetica, enz. en draag handschoenen bij bepaalde taken (afwas, werken in de tuin, schilderen,…)
*) Indien vast staat dat men allergisch bent voor bepaalde stoffen moet men  door aangepaste maatregelen zoveel mogelijk deze allergenen vermijden. In geval van allergie moet dit gebeuren in nauw overleg met de behandelende arts. Onderneem niet op eigen initiatief acties!
*) Wol en synthetische textiel kunnen een jeukreactie opwekken. Kies voor katoenen kleding voor de lichaamsdelen waar u last hebt.

3) Behandeling via een verbeterde huidverzorging

*) Zonlicht heeft vaak een positieve invloed op eczeem. Maar stel u vooral niet teveel bloot aan de zon, want dan kan men verbranden. In sommige gevallen wordt eczeem verlicht door onder de zonnebank te gaan. Dit moet echter in overleg met de arts gebeuren.
*) Koude en droge lucht hebben een uitdrogend effect op de huid. Dus 's winters de lichaamsdelen die aan de buitenlucht worden blootgesteld zoals hoofd en handen goed insmeren.
*) Een goede verzorging van de huid is belangrijk. Zeker bij mensen met eczeem is die meestal erg droog. Een droge huid raakt sneller geïrriteerd en jeukt dan ook eerder dan een normale huid. Een goede verzorging van de huid kan een verergering van een bestaand eczeem voorkomen, waardoor er minder zalf en andere geneesmiddelen nodig zijn.
*) Water en zeep drogen de huid uit. Gebruik bij het wassen niet te veel zeep en was niet met te warm water. Hoe warmer het water, des te meer de huid uitdroogt. In bad is badolie een goed alternatief voor zeep. Een geschikte badolie irriteert niet en zorgt voor een olielaagje op de huid. Tegenwoordig zijn er ook speciale oliën voor onder de douche. Wrijf de huid na het gebruik van bad- of doucheolie niet droog, want dan verdwijnt de olie in de handdoek. Dep uzelf droog.
*) Vet de huid in na het wassen. Gebruik hiervoor een neutrale, verzachtende zalf meestal op basis van vaseline/paraffine of zinkoxyde. Ze zijn te koop in de apotheek. Nadeel is dat dergelijke zalven heel vet zijn en dat de huid hierdoor vettig aanvoelt en langdurig blijft glimmen.

Lees ook onze pagina over 'Voetschimmel'.