De pinda (Arachis hypogea, ook wel aardnoot of apenoot genoemd) is geen echte noot, maar een ondergronds groeiende peulvrucht afkomstig uit de botanische familie van de Leguminosae (peulvruchtachtigen). Andere bekende leden uit deze familie zijn bonen, linzen, erwten, sojabonen, carobe, alfalfa, guar, tragacanth, fenegriek en senna

Oorspronkelijk afkomstig uit Zuid-Amerika, wordt de pinda momenteel op grote schaal gecultiveerd in Afrika en Noord-Amerika. Het gebruik van pinda als voedingsmiddel, als additief (pindameel/schroot) in andere voedingsmiddelen en als bron voor voedingsolie is sterk afgenomen in de laatste drie decennia. Niet alleen de voedingsindustrie maar ook de farmaceutische en de cosmetische industrie maken gebruik van pindamateriaal in geneesmiddelen, vitaminepreparaten, zuigelingenvoeding, huidverzorgingcrèmes en shampoos. Ook verwerking in plastics, lijmsoorten en linoleum komt voor.

Pinda wordt veel gebruikt in de voedingsindustrie. Het zijn vooral de verborgen pindabestanddelen die, verwerkt in de maaltijden, risico´s opleveren voor (herhalings-) reacties. Pinda-allergenen zijn hittestabiel; dit wil zeggen dat roosteren geen invloed heeft op de allergeniciteit.

Pinda’s zijn dan ook één van de meest allergene voedselsoorten en veroorzaken vaak zeer ernstige reacties, waaronder de anafalactische shock. Hierbij  treden oa volgende negatieve en gevaarlijke effecten op:

*) Een duizelig en licht gevoel in het hoofd
*) Het verliezen van het bewustzijn
*) Een hoge hartslag
*) Moeilijkheid om te ademen door de zwelling van de keel en luchtwegen
*) Levensgevaarlijke bloeddrukdaling

Zonder razendsnelle medische urgentie en behandeling, kan de persoon in kwestie aan zulke episode overlijden, doordat men niet meer kan ademen of dat de lichaamssystemen stilvallen door de shock. Een pinda allergie ontstaat tijdens de jeugd en duurt in de meeste gevallen levenslang.

Zowel pinda’s als sojabonen hebben meerdere allergenen die in het rauwe en gekookte product voor komen.

Pinda allergie kan zo ernstig zijn dat zelfs hele kleine hoeveelheden pinda een reactie kunnen veroorzaken. Bij sommige personen zijn de sporen van noten in olie of de kruisbesmetting via gebruiksvoorwerpen, zoals bestek al voldoende om een reactie te veroorzaken.

De belangrijkste allergenen in pinda’s en soja zijn de eiwitten die door het zaad gebruikt worden als voedselopslag om te kunnen groeien tot zaailing. Een van de allergenen in sojabonen lijkt veel op het belangrijkste allergeen van huisstofmijten, een veelvoorkomend allergeen uit de dagelijkse omgeving. Het is nog niet zeker of dit betekent dat er een verband bestaat tussen stofallergie en soja-allergie.

Diagnose

Diagnose van voedselallergie is vooral gebaseerd op het verhaal van de patiënt of de ouders (de zogenaamde anamnese), waar mogelijk aangevuld met gegevens van de behandelende arts. Dit vormt de leidraad voor het aanvullend onderzoek dat is gericht op het aantonen van het specifiek immuunglobuline E (huidtest, RAST-test). Een provocatie-onderzoek vormt “de gouden standaard”voor de diagnose, vooral wanneer huidtest en bloedonderzoek geen eenduidig resultaat geven. Een provocatie-onderzoek betekent het opnieuw toedienen van het verdachte voedingsmiddel om daarmee onder gecontroleerde omstandigheden de reactie te laten optreden. Een voedselprovocatie is een tijdrovende testmethode en kan belastend en gevaarlijk zijn. Deze onderzoeksmethode is niet gestandaardiseerd, dat wil zeggen niet uniform qua procedure, materiaal, doseringen en uitkomstmaten, zodat de betrouwbaarheid ervan nog te wensen overlaat.

In het geval van een eerder doorgemaakte ernstige anafylactische reactie is een provocatie-onderzoek vaak niet wenselijk. In dat geval wordt een nauwkeurige anamnese, aangevuld met een positieve huidtest en RAST-test, als voldoende bewijs beschouwd voor het stellen van de diagnose.
Als vaststaat dat het om een pinda-allergie gaat, vormt de enig mogelijke behandeling een volkomen weren en vermijden van het betroffen voedsel en dit in al zijn vormen. Of rigoureuze en levenslange vermijding ook moet gelden voor alle gevallen van milde en plaatselijke reacties is niet helemaal duidelijk. Enerzijds is er begrip voor de belasting van vermijdingsdiëten voor de patiënt, anderzijds is er bezorgdheid over een mogelijke toename van ernst van de reactie bij doorgaand pindacontact. Volledige dieeteliminatie blijkt extreem moeilijk, door het grote toepassingskader van pindanoten binnen de voedingsindustrie.

De rol van een deskundig diëtist is onontbeerlijk om te komen tot een goed dieet waarbij het risico op een allergische episode tot een strikt minimum wordt herleid. Bij kinderen kan het door onwetendheid (peuters/kleuters) en soms ook door nonchalance (pubers) wel eens misgaan. Als ouders, grootouders hebben we een verantwoordelijkheid om het kind strikt te begeleiding in de toch wel moeilijke levenswijze die het zondermeer zijn gans leven zal moeten toepassen.