Koolhydraten zijn de meest belangrijke energiebron in en van het lichaam. Alhoewel koolhydraten een slechtere reputatie hebben gekregen door onder andere de eiwitdiëten, vormen ze een essentieel onderdeel van een gezond dieet voor kinderen en volwassenen.

Er zijn twee types:

*) De eenvoudige koolhydraten, gevonden in suikers zoals fructose, glucose en lactose.
*) De complexe koolhydraten, gevonden in voedingsmiddelen zoals vezelrijke groenten, granen, rijst, brood en ontbijtgranen.

Alle koolhydraten worden afgebroken tot de eenvoudigste suikers. Deze suikers worden dan opgenomen in de bloedstroom. Naarmate het suikerniveau in het bloed stijgt, gaat de pancreas een hormoon, insuline genaamd, in bloedstroom lossen. Dit hormoon is nodig om de suiker te kunnen binnen een cel te brengen, waar het dan als een bron van energie gebruikt wordt.

Sommige koolhydraten (vooral dan de simpele suikers en geraffineerde suikers) gaan de bloedsuikerspiegel van het kind of volwassene véél sneller doen stijgen dan andere. Complexe koolhydraten gaan langzaam afgebroken moeten worden, alvorens opneembaar te zijn, waardoor de bloedsuikerspiegel bij deze véél gelijkmatiger stijgt. Het veelvuldig eten van simpele koolhydraten zoals suikers en dan vooral geraffineerde suikers gaan het risico op de ontwikkeling van ziektes zoals diabetes en hartziekten verhogen.

Alhoewel de koolhydraten in de huidige eiwitdiëten veelvuldig worden geweerd, zijn voedingsmiddelen met koolhydraten niet slecht voor uw kind, of ze nu complex koolhydraten of simpele suikers bevatten. Sommige koolhydraten zijn evenwel gezonder dan andere. Ook de hoeveelheid speelt een grote rol.

Goede koolhydraten zijn: volkoren producten, bruine rijst, fruit en groenten.

Een uitgebalanceerd dieet voor kinderen boven de twee jaar moet ongeveer de helft van de benodigde calorieën halen uit koolhydraten. Het hoofddoel van ieder ouder en grootouder moet zijn om calorieën dan uit goede koolhydraten te halen en om het gebruik van suikers in het dieet te beperken.

Goede versus slechte koolhydraten

Sommige experts denken dat een  teveel aan geconsummeerde geraffineerde suikers (snoep, wit brood, cola, limonade,…) de hoofdoorzaak van het wereldwijde obesitas probleem bij westerse kinderen is. Dit in combinatie met een compleet gebrek aan lichaamsbeweging zorgt voor een verhoogd risico op obesitas. Vooral geraffineerde suikers liggen onder vuur, omdat ze zo makkelijk en zoveel via het mondje weggewerkt worden.

Mensen in het algemeen eten meer van deze suikers dan goed voor hun is. Deze voedingsmiddelen bieden ook géén andere nuttige bouwstoffen dan energie. Een energie die, indien niet gebruikt, wordt gestockeerd onder de vorm van vetlagen.

Complexe koolhydraten zijn veel gezonder en eigenlijk moeten deze het leeuwendeel van de koolhydrateninname van onze kinderen uitmaken. Wat zijn nu eigenlijk complexe koolhydraten?

*) Deze worden langzamer afgebroken in het spijsverteringsstelsel.

*) Vezelrijk. Voedingsmiddelen met een hoog gehalte aan vezels zijn nuttig omdat ze sneller een verzadigend gevoel geven, waardoor het risico op overeten sterk verminderd. Met genoeg vochtinname zorgen ze ook voor een goede darmtransit en wordt constipatie vermeden.

*) Bepakt met vitamines en mineralen.

Maar het is niet omdat geraffineerde suikers ( simpele koolhydraten) de laatste jaren zoveel slechte publiciteit hebben gekregen, dat deze volledig schadelijk zijn. U vindt immers ook simpele suikers in fruit, groenten en melkproducten. Deze bieden naast deze suikers evenwel ook essentiële nutriënten die zorgen voor een goede ontwikkeling en gezondheid.

Geef een kind best voor de helft van zijn koolhydraatinname volle granen. Gemiddeld gezien zou een schoolgaand kind gemiddeld 200 gram graanproducten nodig hebben, waarbij de helft hiervan uit volle granen (volkoren brood, zwart brood,…) zou moeten bestaan. De andere helft kunt u uit simpelere koolhydraten laten komen, zoals bijvoorbeeld ontbijtgranen als cornflakes, wit brood,….

Suiker beperken

Voedingsmiddelen met een hoog gehalte aan suikers, zoals banket en snoepgoed, zijn vaak hoog in calorieën, maar laag in andere nuttigere voedingsstoffen. Hierdoor kan er een goed link gelegd worden tussen een dieet met een hoog suikergehalte en obesitas. Daarnaast zorgt excessieve suiker ook voor tandbederf bij de kinderen.

Dit wil niet zeggen dat een kind nooit suiker mag hebben of dat het dus nooit mag snoepen. Geraffineerde suiker kan ook zorgen dat uw kind de goede ontbijtgranen wel lust. De sleutel hierin is om met mate suiker te gebruiken. Zolang er goede essentiële stoffen zoals vitamines en vezels de suiker vergezellen, staat niets het kind of u in de weg om te genieten van wat simpele suikers in uw dieet. Geniet, maar met mate…

Geeft uw kind dus bijvoorbeeld wat fruit mee in plaats van die snoepreep en probeer om limonade en cola wat uit hun drankbehoefte te halen. De suikerdrankjes zorgen voor tandbederf omdat in de mond onze mondbacteriën de suiker omzetten naar zuren die het tanden aantasten, waardoor gaatjes ontstaan. Geef hen in de plaats bijvoorbeeld melkdrankjes mee. Ook hier zit (natuurlijke) suiker in, maar deze wordt wel vergezeld door nuttige nutriënten zoals calcium, eiwitten en vitamines. Alhoewel fruitsap zeker beter is dan cola en limonade, moet u ook hierbij beducht zijn op een teveel aan suikers. Het wordt aangeraden om de inname van fruitsappen ook te beperken. Voor kinderen onder zeven jaar tot maximum 200 ml per dagen en voor oudere kinderen tot 350 ml per dag. Hierboven gaan heeft géén onmiddellijke negatieve effecten, maar kan wel het risico op obesitas drastisch verhogen. En vetzucht ontstaan niet op één dag, maar is vaak het gevolg van een verkeerde levensstijl over een langere periode.

Hoe nu best omgaan met suikers en koolhydraten?

De sleutel hierbij is om naar de voedingslabels te kijken. Kijk onder de koolhydraten en bekijk vooral het totale koolhydraatgehalte, de hoeveelheid vezels en de suikers.

*) Totale koolhydraatgehalte: Dit is getal in gram dat de verschillende koolhydraten in het betroffen voedsel omvat, dus zowel complexe koolhydraten, suikers en vezels.

*) Vezels: Deze worden ook vermeld in gram, maar leveren zelf géén calorieën. Ze zijn essentieel voor de darmtransit en zorgen voor een verminderd risico op darmkanker en een betere cholesterolwaarde in het bloed.

*) Suikers: Deze vindt u kort bij het totale koolhydratengehalte. Let wel dat suikers in hun simpele vorm ook natuurlijk kunnen voorkomen (vooral fruit), maar dat het vooral de toegevoegde suikers zijn die u in de gaten moet houden. Zeker voedsel met toegevoegde suikers kunt u best voor uw kind achterwege laten. Bekijk de ingrediëntenlijst goed en zoek naar ‘suiker, toegevoegde siroop, dextrose, fructose,…’. Indien deze stoffen voorkomen in het voedsel, dan kunt u er zeker van zijn dat het goede suikergehalte méér dan overschreden wordt. Alhoewel koolhydraten slechts 4 calorieën per gram geven, zijn vooral de suikers zo makkelijk opneembaar, waardoor de calorieën binnen een dieet snel stijgen. Daarnaast bieden ze naast deze calorieën ook niets anders, waardoor we kunnen spreken van ‘lege’ calorieën. Éénmalige zulk voedsel eten kan géén kwaad, maar het mag, zeker bij onze kinderen, géén gewoonte worden. Zorg gewoon voor een gezond uitgebalanceerd dieet voor hun thuis. De goede alternatieven dienen thuis in overvloed gevonden te worden. De minder goede alternatieven, daar kunt u zeker van zijn dat ze wel zorgen dat deze op het menu staan. Een kind mag en moet zelfs kunnen snoepen,… maar met mate... Lees ook onze pagina over 'Vleesvervangers' en 'Vitamines'.