Header image  

Voedsel: Glutenallergie

 
line decor
 
line decor
   
 

Glutenallergie

 
 

Personen met een glutenallergie kunnen gluten uit de voeding niet verteren. Gluten is een eiwit dat voorkomt in tarwe, rogge, haver, gerst, spelt en kamut. Bij een persoon met glutenallergie maakt zijn eigen lichaam antistoffen aan tegen gluten. Deze allergische reactie beschadigt het slijmvlies van de dunne darm. De dunne darm is cruciaal in de spijsvertering en zorgt voor de opname van voedingsstoffen. De beschadiging aan de darmwand zorgt voor een slechte en onvoldoende opname van vitamines, mineralen en andere voedingsstoffen.

Hoe stelt men de diagnose?

Om de diagnose van een glutenallergie te stellen wordt eerst gecontroleerd of er antistoffen tegen gluten aanwezig zijn in het bloed. Zekerheid is er pas na een dunnedarmbiopsie. Bij een
biopsie worden kleine stukjes slijmvlies uit de darmwand weggenomen. Het darmweefsel
wordt daarna microscopisch onderzocht. Bij een persoon die lijdt aan een allergie tegen gluten, ontbreken de darmvlokken geheel of gedeeltelijk.

Symptomen

Meer algemene symptomen: buikloop, gewichtsverlies, bloedarmoede, moeheid, humeurigheid, botpijn, stoornissen in de menstruatie, afwijkingen in het mondslijm-vlies en een algeheel gevoel van ziek zijn. Sommige glutenallergische personen hebben last van dermatitis herpetiformis. Deze huidaandoening start dikwijls plots en tast ellebogen, knieën, billen en rug aan. Het begint vaak met kleine bultjes die groeien tot kleine, jeukende blaren die uiteindelijk los komen. De huiduitslag is een ophoping van antistoffen onder de huid. Het kan vrij lang duren vooraleer de huiduitslag wegtrekt, zelfs wanneer de patiënt een glutenvrij dieet volgt. Deze huidziekte wordt dan ook behandeld met medicatie en het volgen van een glutenvrij dieet.

Specifiek bij kinderen treden er vaak een opgezette buik, weinig eetlust, overgeven, ondergewicht, terugkerende pijnlijke aften in de mond, onderontwikkeld tandglazuur, groeistoornissen en dunne ledematen op. Het kind kan vaak huilen en humeurig zijn. Het meest opvallend is diens ontlasting: meerdere keren per dag, stinkend, vettig en vaak schuimend. Soms is er sprake van obstipatie.

 

Verboden producten voor een glutenallergisch persoon

Directe afgeleiden van tarwe, gerst, rogge en haver zijn verboden in een glutenvrij dieet, net als twee minder bekende graansoorten spelt en kamut. In het volgende overzicht ziet u wat strikt verboden is bij een glutenvrij dieet. Let wel, hierin volledig zijn is echter onmogelijk, maar het geeft u al een goed overzicht:

• Producten op basis van “gewone granen”:
bloem, meel, grutten (gebroken graankorrels), griesmeel, vlokken, zelfrijzend bakmeel, paneermeel, ontbijtgranen, muesli, mie en gort (gepelde, geslepen en geglansde gerst).
• Gewoon brood, beschuiten, crackers en toast
• Gewoon gebak zoals taarten, wafels, pannenkoeken, koekjes…
• Gewone deegwaren zoals macaroni, spaghetti, vermicelli, tagliatelli,…

Verborgen gluten in:

• Bereide producten
- Bewerkte en bereide vleessoorten zoals pasteien, worsten, salami’s, vleessalades, gebruiksklare vleessoorten in saus, vleeskroketten en gehakt
- Visconserven in saus
- Bereide groenten

• Sauzen, kruiden, bouillons
- Gebruiksklare sauzen, gebruiksklare groenten in saus en bereide groenten
- Mosterd, mayonaise, ketchup, pickles
- Gemengde kruiden
- Alle bouillons

• Dranken
- Gemoute dranken (bieren), granenkoffie,
chocolade- en aanverwante dranken
- Bereide soepen in blik, glas, pakjes en
diepvries

• Snoep, desserten en melkproducten
- Industrieel ijs
- Bepaalde merken chocolade, snoepgoed,
chocopasta, pindakaas, confituur en puddingpoeder
- Bepaalde merken chips, aperitiefversnaperingen en borrelhapjes
- Zuivelproducten (yoghurt met fruit of met chocolade, verse platte kaas met vruchten, yoghurt- en karnemelkdranken en pudding)
- Opgelet met schimmelkazen

 

Veilige producten voor een glutenallergisch persoon:

• Glutenvrije producten
- Glutenvrije deegwaren en aardappelkroketten
- Glutenvrij brood, crackers/toasten
- Glutenvrij gebak en koeken
- Glutenvrij paneermeel. Kan ook zelf gemaakt worden van glutenvrije cornflakes, rijstwafels
of brood.

• Aardappelen

• Vlees, vis en groenten
- Vlees in gelei
- Ongepaneerd, niet bereid vlees. Het vlees mag ook niet vermengd worden met andere ingrediënten zoals ham, bacon, hesp…
- Alle soorten verse vis, schaal- en schelpdieren. Ongepaneerd en zonder saus. Vis bewaard in olie of eigen nat.
- Onbereide groenten en groenten
zonder saus: vers, uit blik of glas,
diepvries, gedroogd of gestoofd.

• Sauzen, kruiden, bouillons
- Zelfgemaakte mayonaise of slasaus met toegestane ingrediënten
- Tuinkruiden en ongemengde specerijen
- Zelf getrokken vlees- of visbouillon
- Olie, boter, de meeste minarines en margarines
zijn toegelaten. Bij de bereiding van margarine, minarine en halve boter kan er zetmeel gebruikt worden. Controleer goed de verpakking of raadpleeg de merkartikelenlijst
- Ongebonden jus, braadnat of zelfgemaakte saus met glutenvrij bindmiddel
- Om een soep, saus of een nagerecht te binden: rijst en rijst(zet)meel, maïs(zet)meel, aardappelen en aardappelzetmeel, tapioca, gelatine, sojabloem, johannesbroodpitmeel, arrowroot, eieren en room
- Alle suikers

• Dranken
- Frisdranken
- De meeste fruitsappen zijn toegelaten. Opgepast met gevitamineerde vruchtensappen. Deze kunnen gluten bevatten.

• Snoep, desserten en melkproducten
- Kaas (platte kaas, Hollandse kaas, smeltkaas, smeerkaas, cottage cheese…)
- Melk, koffie, thee en frisdranken
- Fruit: vers, in de vorm van fruitsap of verwerkt met glutenvrije hulpmiddelen

Glutenallergie is een chronische ziekte. Enkel een glutenvrij dieet kan soelaas bieden. Strikte navolging ervan is essentieel. Praktisch gezien is het evenwel zeer moeilijk om gluten volledig uit het dieet te weren, omdat er in industrieel bereid voedsel zoveel verborgen (kunnen) zitten. Een goed dieet begint bij een goede diagnose en een goed advies rond het te volgen dieet. Hiervoor kunt/moet u best bij uw huisarts langsgaan die u naar specialisten ter zake kan doorsturen. Voor kinderen is het belangrijk om hun omgeving goed in te lichten over hun (ongeneeslijke) allergie zodanig dat deze gepaste maatregelen kan nemen om het kind hierbij te ondersteunen. Zeker vanaf de kindercrèche of kleuterklas, komt uw kind in contact met andere kinderen die géén glutenallergie hebben, en het is op dat ogenblik dat er ‘ongelukjes’ kunnen gebeuren bijvoorbeeld met het onschuldig uitwisselen van koekjes,… .
Als ouders en grootouders en opvoedend personeel rust er een zware verantwoordelijkheid om de kinderen op jonge (en latere) leeftijd goed te begeleiden.