Header image  

Voedsel: Voedingsallergie

 
line decor
 
line decor
   
 

Voedingsallergie

 
 

Naast melk, eieren, soja, schelpdieren geven pindanoten de meeste aanleiding tot een voedingsallergie. Voor sommige kinderen leveren voedingsallergieën enkel ongemak op, zoals een lichte tinteling in de mond, maar voor andere kunnen de gevolgen zéér ernstig zijn, zoals bijvoorbeeld een zeer moeilijke ademhaling.

Een allergische reactie herkennen kan de ouders en grootouders helpen om op zijn minst in te kunnen schatten of het kind dringend medische hulp nodig heeft. Als uw (klein)kind een voedingsallergie heeft, dan dient u met volgende zaken rekening te houden:

*) Een strikt dieet opstellen met volledige uitsluitsel van de betroffen voedingswaren
*) De handelingen die nodig zijn, indien het kind onverhoopt toch de betroffen voedingswaren binnenkrijgt.

Wat is een voedingsallergie?

Bij een voedingsallergie gaat het lichaam tegen het betroffen voedsel reageren alsof het schadelijk zou zijn. Dit resulteert erin dat het immuunsysteem antilichamen begint te maken tegen het allergeen, de substantie in het voedsel die de allergische reactie opwekt. De volgende keer dat een persoon in aanraking komt met het voedsel gaat het lichaam onmiddellijk reageren door chemische stoffen in de bloedbaan los te laten. Deze chemische stoffen gaan allerlei uitwendige en dus zichtbare reacties teweegbrengen. Zowel het ademhalingsstelsel, het verteringsstelsel, de huid en het cardiovasculaire systeem kunnen bij de allergische episode betroffen raken. De symptomen zelf kunnen variëren van oa een lopende neus, jeukende huiduitslag, een tintelende tong, gezwollen lippen en keel, buikpijn en een plotse piepende en moeilijkere ademhaling.

Mensen verwarren voedingsallergiën vaak met voedselintolerantie vanwege de gelijkende symptomen. Voedselintolerantie is echter verschillende op volgende vlakken:

*) Betrekt het immuunsysteem van het lichaam niet.
*) Kan veroorzaakt worden door de onmogelijkheid van een persoon om een bepaalde stof te verteren, lactose bijvoorbeeld.
*) Voelt ongemakkelijk aan, maar is zelden gevaarlijk.

De symptomen van voedingsintolerantie omhelsen burpen, een moeilijke en pijnlijke vertering, gasvorming in de darmen, diarree,  hoofdpijn en zenuwachtigheid. Een persoon die leidt aan voedingsintolerantie kan evenwel vaak kleine hoeveelheden van de betroffen voeding eten, zonder symptomen te krijgen. Uiteindelijk kan enkel een dokter nagaan of het nu over een voedingsallergie of een voedingsintolerantie gaat. Bij mogelijke symptomen consulteer deze en hij zal de juiste diagnosestappen ondernemen.

De ontwikkeling van voedingsallergie is vaak genetisch bepaald en vertoont zich vaker binnen de familie van een betroffen persoon. Het zal voor de dokters ook niet gemakkelijk zijn om te kunnen voorspellen of een kind een voedingsallergie gaat ontwikkelen of niet, al dan niet gebaseerd op de familiale achtergrond.

Hou ook voor ogen dat het onmogelijk is om de ontwikkeling van voedingsallergieën bij uw (klein)kind te vermijden. Borstvoeding gaat de baby’s wel afschermen van mogelijke allergie-inducerende voedsel. Dokters adviseren ook om baby’s die mogelijke voedselallergie kunnen ontwikkelen, niet bloot te stellen aan vast voedsel tot voorbij de leeftijd van zes maanden. Op die manier wordt het kind niet blootgesteld aan mogelijke allergene stoffen. De borstvoeding gaat eveneens het immuunsysteem van het kind versterken en bestaat de mogelijkheid dat het kind later géén allergie gaat ontwikkelen. Uiteindelijk kan borstvoeding helpen, maar toch sluit het de kans op ontwikkeling van een voedingsallergie op latere leeftijd ook niet uit.

 

Voedsel dat het meest aanleiding geeft tot een allergie:

Een kind kan allergisch reageren op verschillend voedsel, maar er zijn acht allergenen die voor 90% van de voedselallergieën bij kinderen oorzaak zijn:

1) Melk
2) Pindanoten
3) Vis
4) Noten
5) Schaaldieren
6) Tarwe/Gluten
7) Eieren
8) Soja

Normaliter verdwijnen de gewone voedingsallergieën naarmate het kind groter wordt. Kinderen die allergisch zijn voor melk, eieren, graan en soja, groeien uit de allergieën tegen de tijd dat ze drie jaar worden. Met betrekking tot noten en vis/schelpdieren zal 25% van de allergische kinderen eruit gegroeid zijn als ze drie jaar zijn.

Omdat allergenen verschillende delen van het lichaam beïnvloeden, gaat een allergisch kind een breed scala aan symptomen ondervinden onmiddellijk na inname van het voedsel (binnen twee minuten) of later (tot twee uur erna). Het eerste symptoom van een allergische reactie is vaak een jeukend gevoel, gevolgd door uitslag, darmproblemen, een onbehagelijk gevoel, ademhalingsstoornissen en eventuele opzwelling.

Een typische huidreactie is onder andere het verschijnen van rode jeukende bultjes. Het opzwellen van het gezicht, keel, lippen en tong kan ook voorkomen, meestal binnen enkele minuten na inname van het voedsel. Ademhalingsstoornissen, zoals piepend ademhalen, of spijsverteringsstoornissen, zoals erge buikpijn en eventueel overgeven, behoren ook tot normale allergische symptomen/reacties.

Wanneer het kind een ernstige allergische episode heeft met veelvuldige (negatieve) effecten op het lichaam, spreekt met over een anafylactische shock. Een kind dat een anafylactische shock, die onder andere het hart, longen, bloedvaten en andere lichaamssystemen beïnvloed, kan meerdere van volgende symptomen vertonen:

*) Een duizelig en licht gevoel in het hoofd
*) Het verliezen van het bewustzijn
*) Een hoge hartslag
*) Moeilijkheid om te ademen door de zwelling van de keel en luchtwegen
*) Levensgevaarlijke bloeddrukdaling

Zonder razendsnelle medische urgentie en behandeling, kan het kind aan zulke episode overlijden, doordat het niet meer kan ademen of dat de lichaamssystemen stilvallen door de shock.

Medicatie om de hartslag, maar vooral de bloeddruk, te verhogen is vaak nodig om deze ernstige en tevens complexe allergische reactie te bestrijden.

De diagnose van een voedselallergie:

Als uw (klein)kind ooit allergische symptomen heeft vertoond of indien u vermoedt dat het een voedselallergie heeft, dient u onverwijld uw huisarts te consulteren. Deze zal u vaak verderverwijzen naar een specialist omtrent allergieën. De dokter zal de medische geschiedenis van uw kind vragen en specifieke vragen over symptomen en het dieet van het kind stellen. Om bepaalde allergenen te detecteren kan de dokter u vragen om een dagboek bij te houden met betrekking tot de timing van het eten, welk voedsel en eventueel optreden van symptomen.

Alvorens uw kind met een voedingsallergie te diagnosteren, zal de dokter bekijken of er eventuele lichamelijke oorzaken kunnen zijn die symptomen kunnen veroorzaken. Een dokter zal bijvoorbeeld checken of de diarree na het drinken van melk nu ten gevolge van een allergie voor melk is of ten gevolge van lactose intolerantie. In zeldzame gevallen is het kind gevoelig voor voedingsadditieven en deze kunnen gelijkaardige symptomen geven als een voedingsallergie.

Een andere conditie die voedselallergie kan nabootsen is glutenintolerantie, een proteïne die gevonden wordt in granen en afgeleide producten. Ook het eten van kaas, wijn of vis met een hoog gehalte aan histamine, kan allergische symptomen teweeg brengen zoals huiduitslag.

Nadat alle mogelijke andere oorzaken voor de symptomen bij het kind zijn uitgesloten, zal de dokter een speciaal dieet voorschrijven waarbij met behulp van eliminatie de diagnose en identificatie van het oorzakelijk voedsel wordt gedaan. Tijdens dit dieet zal het kind bepaald voedsel moeten mijden, dat de oorzaak van zijn allergie kan zijn. Er wordt dan nagegaan of de symptomen verdwijnen. Indien dit gebeurt, dan wordt het voedsel geherintroduceerd en bekeken of de symptomen terugkeren.

Het testen op de huid kan ook gedaan worden om de diagnose van een voedingsallergie te doen. Deze procedure wordt vaak tijdens consultatie bij de dokter ondernomen. De dokter prikt of krast de huid van het kind met een plastieken of metalen instrument waarop een beetje allergeen is aangebracht. Als het kind een jeukende buil, omringd door een rode uitslag, binnen de  15 minuten na prik of kras ontwikkelt, dan kan het kind allergisch beschouwd worden voor de bewuste substantie.

Voor kinderen met een zeer ernstige allergische reactie of die andere huidziektes zoals exceem vertonen, kan deze additionele huidtest nog meer irritatie creëren, waardoor de dokter vaak opteert voor een bloedafname, gevolgd door een check op antilichamen voor specifieke allergenen.

De behandeling van een voedselallergie:

Nadat de diagnose voor uw (klein)kind is gesteld, zal de dokter een behandelingsplan voorstellen. Er is géén medicatie voorhanden die een voedselallergie kan genezen, dus behandeling ervan betekent concreet het vermijden van het allergeen en alle voedingsmiddelen waarin het zit.

De specialisten gaan de ouders vaak instructies geven om het allergeen compleet te weren uit het dieet van het kind. Maar een totale eliminatie van alle betroffen voedingsmiddelen kan uiterst moeilijk zijn en kan ook een gebalanceerd dieet onmogelijk maken. Probeer dan ook een gediplomeerd diëtist te consulteren om een dieet voor uw kind op te laten stellen.

Het kind kan ook het advies krijgen om elk voedsel met soortgelijke allergenen te vermijden. Indien het kind bijvoorbeeld allergisch is voor garnalen, krijgt het ook vaak de raad om ook bijvoorbeeld mosselen en kreeft te vermijden. Uw arts zal een lijst geven met alle te vermijden voedsel. In combinatie met een dieet door een diëtist, zal het kind een zo normaal mogelijk voedingspatroon voorgeschoteld krijgen.

Alhoewel de oorzaak nooit genezen kan worden, kunnen de lichte en zware symptomen ervan wel behandeld worden. Antihistamines kunnen gebruikt worden om de symptomen geassocieerd met een voedingsallergie te bestrijden. Als het kind piept tijdens zijn ademhaling, kan de dokter bepaalde medicatie voorschrijven die de luchtwegen dilateren, zodat de ademhalingsmoeilijkheden tijdelijk opgeheven worden. Maar vergeet niet: Indien uw (klein)kind allergische ademhalingsproblemen vertoond, MOET een snelle medische behandeling worden opgestart, zelfs indien het kind ademhalingsmedicatie ter bestrijding van de allergische symptomen heeft gekregen. Consulteer dus asap een dokter of spoed, indien zich dit voordoet.

 

Een kind met voedselallergie voeden:

Het is niet makkelijk voedingsallergie te omzeilen. Een dieet voor een kind met een voedingsallergie is een uitdaging. U dient u te verdiepen in voedingslabels en ingrediëntenlijsten, zodanig dat u de allergenen voor uw kind kunt vermijden. Nogmaals, de beste combinatie voor een goed dieet zijn de richtlijnen van de arts gecombineerd met de consultatie van diëtist. Hieronder enige richtlijnen omtrent voedsel dat best vermeden kan worden.

Als het kind allergisch is voor:

*) Melk: Vermijd kazen, boter, crème en yoghurt. Vermijd ook lactose-vrije melk, net zoals voedingsmiddelen met melkeiwitten (caseïne en wei).

*) Eieren: Vermijd cake, koekjes, mayonaise,banket, pasteitjes,…. Ook verse pasta en soep worden vaak met eieren geprepareerd (vraag ernaar). De dokter kan ook adviseren om best geen griepvaccin te laten zetten omdat dit vaccin ook kleine hoeveelheden ei-proteïne bevat.

*) Soja: Vermijd sojabonen en alle afgeleide producten (check hiervoor ingrediëntenlijsten). Vermijd ook voedsel met lecithine op de ingrediëntenlijst.

*) Pindanoten: Vermijd alle voedsel dat noten bevat. Probeer ook aziatisch voedsel te vermijden, chocolade, snoepgoed (zie ingrediënten) en elk banket dat eventueel noten  bevat.
Indien de ingrediëntenlijst gehydrolyseerd plantaardige proteïnes bevat, vermijd deze dan. Ze bevatten dan meestal pindanoten. Alhoewel pindanoten en andere noten (van bomen) compleet verschillende producten zijn, wordt toch aangeraden dat kinderen met een pinda-allergie ook boomnoten vermijden. Één derde van de pinda-allergische kinderen zijn ook allergisch voor andere noten.

Noten: Het beste is om alle noten te vermijden, onder andere walnoten, amandelen, hazelnoten,…Hou ook ijscrème in de gaten en dan vooral de toppings die eropgebruikt worden!

Schaaldieren: Vermijd kreeft, krab, garnalen, slakken, oesters, mosselen,… . Kinderen die allergisch zijn voor schaaldieren verdragen vaak wel vis, maar toch dient dit goed getest te worden alvorens deze op te nemen in hun dieet. Kinderen die bijvoorbeeld allergisch zijn voor vis, kunnen dan weer niet-allergisch zijn voor schaaldieren. Dit dient weer goed getest te worden, alvorens te mogen behoren tot hun dieet.

Als een gouden stelregel is omzichtigheid geboden bij het eten van geprepareerd voedsel door een kind met voedingsallergieën. Indien u zelf kookt en eten samenstelt vanuit vers aangekocht groenten en fruit, gaat u het risico voor uw kind om blootgesteld te worden aan allergenen drastisch verminderen.

Het betekent ook niet dat omwille van zijn/haar voedingsallergie dat het kind zijn favoriet eten niet meer binnen bereik is. Veel familierecepten kunnen aangepast worden zodanig dat eventuele boosdoeners niet meer in de ingrediëntenlijst zitten met weinig tot géén smaakverschillen.

Waar u en het kind zich ook steeds van bewust moeten zijn is het fenomeen van kruiscontaminatie. Tijdens het bereidingsproces van zowel industrieel, commercieel en thuisvoedsel kunnen de gebruikte recipiënten nog sporen van vorige producten bevatten. Als bij een vorige bereiding bijvoorbeeld een allergeen ingrediënt gebruikt is, kan dit ook in sporen in het nieuwe product terechtkomen. Indien het kind eet van het zogezegd allergeenvrij voedsel, kan het toch reageren op de sporen bij de kruiscontaminatie tijdens de bereiding ervan. Jammer genoeg is hier heel weinig tegen te ondernemen, zeker niet bij commercieel aangeboden voedingsmiddelen. Thuis kunt u dit wel minutieus trachten te vermijden, maar elders kan dit problematischer zijn.

Vraag daarom in een restaurant steeds naar de bereidingswijze van het menu en informeer hun omtrent de allergie van uw kind. Probeer dan de gerechten zo simpel mogelijk te houden. Beter eenvoudige gerechten voor het kind, dan samengestelde gerechten die een hoger risico op allergenen inhouden.

Ook op reis in de hotels zult u het voortouw moeten nemen om erop toe te zien dat het dieet van uw kind zo goed mogelijk gevolgd wordt. Vraag ernaar bij de keukenverantwoordelijke en leg het probleem uit. Kies steeds voor de eenvoudige menu’s, waarbij u zo goed mogelijk het gebruik van verboden ingrediënten en kruiscontaminatie vermijdt. Ook op school is het vaak mogelijk om te overleggen met de schooladministratie over een mogelijk gebruik van speciale bereide gerechten in het cafetaria. Een juiste situering en achtergrond van uw kinds allergie, kan heel wat problemen vermijden. Indien leerkrachten en directie op de hoogte zijn van de allergie van uw kind, kunnen ze gepaste individuele maatregelen treffen.

Verdere tips om allergische reacties te vermijden:

De hoofdsleutel voor het welzijn van uw kind is goed voorbereid te zijn op een eventuele allergische aanval. Op basis van de ernst van de allergie, kan de dokter medicatie voorschrijven, die het kind steeds moet bijhouden voor de onmiddellijke behandeling van allergische reacties. Vaak schrijven ze onder andere anti-histamines voor, die u bij de hand moet houden, mocht uw kind een onverhoopte allergische episode voorhebben.

Jammer genoeg gebeuren ongelukjes, zelfs indien u en uw kind uitermate voorzichtig met voedsel zijn. Zeker bij zéér allergische reacties, is het belangrijk dat het kind een bericht op zijn lichaam draagt, dat mogelijke hulpverleners informeert over zijn/haar allergie. Informeer ook zeker de school over de behandelingswijze van het kind, mocht er onverhoopt zich iets voordoen. Zorg dat deze goed weten waar ze de eventuele medicatie van het kind kunnen vinden en zie erop toe dat het kind deze steeds bijheeft.

Alhoewel borstvoeding een manier is om de blootstelling van het kind aan allergenen uit te stellen, kunnen sommige ervan toch via de moedermelk bij het kind terechtkomen en een allergische reactie teweegbrengen. Als binnen uw familie nog personen met voedingsallergieën zijn en u geeft borstvoeding, bespreekt dit dan met uw arts waarop deze wellicht opteert dat u bepaalde voedingsmiddelen voorlopig tijdens de borstvoeding uit uw dieet weert (melkproducten, vis, schaaldieren, pindanoten,…).

Indien u onverhoopt een groot onderdeel van uw dieet (zoals bijvoorbeeld melkproducten) moet schrappen, neem dan contact op met een diëtist zodanig dat uw dieet toch gebalanceerd blijft en voldoende caloriën oplevert om borstvoeding te kunnen blijven geven.

Een laatste tip die het kind veel leed kan besparen, is om het van jongsaf aan te leren dat het een gezonde levensstijl moet nastreven en nooit voedsel moet uitwisselen op school of bij vriendjes. Indien het kind niet ‘uit’ zijn allergie groeit, dient u hem/haar voedingslabels en ingrediëntenlijstjes te leren uitpluizen. Ook dient het assertief te leren omgaan met hoe zijn/haar voedsel wordt geprepareerd, zij het nu thuis, op school of op vakantie en elders.