Header image  

Voedsel: Melkallergie

 
line decor
 
line decor
   
 

Melkallergie

 
 

Mensen die niet allergisch aan melk zijn, denken dat het makkelijk is om een melkallergie te beheersen. Gewoon elk melkproduct mijden en het probleem is opgelost, niet? Jammer genoeg is het niet zo eenvoudig. Zovele producten zijn afgeleid van melk, dat ouders en grootouders van kinderen met melkallergie zéér goed moeten opletten wat te serveren. De aandacht van de ouders moet dus uitgaan om allergische reacties bij hun kind te vermijden door te weten wel voedsel en ingrediënten te vermijden.

Wat is nu eigenlijk een melkallergie?

Allergie tegen melk steekt vaak het eerste op bij zuigelingen die flessenvoeding op basis van melk krijgen. Tussen de twee à drie percent van de babies en kleuters vertonen een allergische reactie tegen melk.

De melk bevat proteïnen, koolhydraten (zoals suikers), vetten, mineralen en vitaminen. Caseïne is de belangrijkste proteïne in de melk van de koe en vertegenwoordigt ongeveer 80% van de totale melkproteïnen  Caseïne is het eiwit wat omhoogkomt drijven wanneer men melk laat verzuren. De overige 20% van de melkeiwitten bevindt zich in het waterige gedeelte van de melk, nadat men de verzuurde laag wordt verwijderd.

Proteïnen in melk veroorzaken heel wat allergische reacties bij sommige mensen. Een persoon kan voor caseïne-eiwit of wei-eiwit en soms zelfs voor beiden eiwitten allergisch zijn.

De melkallergie kan zich zowel snel als langzaam vertonen. Bij het snelle type melkallergie komen de symptomen snel opzetten. Deze symptomen zijn: Piepen, braken, opzwellen van lichaamsweefsels en de anafalactische schok. Bij het langzame type gaat de allergische reactie
van een paar uur tot een paar dagen geleidelijk opzetten. De symptomen die zich hierbij stellen zijn braken, geprikkeldheid en het achterblijven van groei. Het laatste type is moeilijker te diagnosteren, omdat deze symptomen ook bij andere ziektes kunnen opduiken. De meeste kinderen kunnen tevens een melkallergie ontgroeid zijn tegen de leeftijd van twee tot drie jaar.

Melkallergie wordt vaak verward met lactose-intolerantie, maar is niet hetzelfde. De melkallergie wordt veroorzaakt door een reactie van het immuunsysteem op de proteïnen in melk en zuivelproducten. Lactose-intolerantie wordt veroorzaakt door het onvermogen van het lichaam om lactose te verwerken. De symptomen en uiterlijke tekens van een melkallergie vertonen zich reeds in de vroege kleuterjaren. Lactose-intolerantie is zéér zeldzaam in het eerste levensjaar De allergie tegen melk kan zowel het spijsverteringsstelsel als de huid en luchtwegen beïnvloeden. Lactose-intolerantie beïnvloedt enkel de spijsvertering, zoals onder andere gasophoping in de darmen. Melk-allergie kan in zeldzame gevallen dodelijk zijn. Dit is niet het geval bij lactose-intolerantie.  Lactose-intolerante personen kunnen vaak zonder problemen kleine hoeveelheden melk nuttigen zonder enige symptomen te ervaren. Dit is niet het geval bij lijders aan melk-allergie, die bij de minste hoeveelheid reageren.

 

Uiterlijke tekenen en symptomen:

Indien u volgende symptomen bij uw kind vaststelt, neem dan onmiddellijk contact op met uw arts en laat deze een mogelijke melkallergie bevestigen of uitsluiten:

*) geprikkeldheid
*) buikpijn, krampen of diarree
*) bloeduitstortingen
*) hoesten, piepende ademhaling, sinusitis
*) Groeiachterstand (moeilijke gewichtstoename en groei)

Kinderen die lijden aan het snelle type van melkallergie, kunnen lichamelijk overdreven reageren op melk, waarbij het lichaam in shok raakt, wanneer het in contact komt met melkproducten. Deze shock kan levensbedreigend zijn en bij deze kinderen dient overwogen te worden, in samenspraak met uw  huisarts, om een Epi-pen te laten voorschrijven. Deze pen kan gebruikt worden door het kind zelf, om in een levensbedreigende situatie ten gevolge van ongewilde melkinname, zijn of haar leven te redden.

De Epi-pen bevat adrenaline, dat een lichaamseigen stof is die vaatvernauwend werkt. Artsen schrijven het voor om  een anafylactische reactie acuut zelf te behandelen. Dit is een acute levensbedreigende allergische reactie van het lichaam op een bepaalde substantie, waar het allergisch voor is. De anafylactische reactie treedt meestal binnen enkele minuten op. Het lichaam reageert op de prikkel door een grote hoeveelheid boodschapperstoffen af te geven, zoals histamine. Hierdoor verwijden de bloedvaten, zodat de bloeddruk heel sterk daalt. Verder veroorzaken de boodschapperstoffen de volgende verschijnselen: kortademigheid of benauwdheid, zwelling van de keel, flauwvallen, galbulten en jeuk, overgeven, maagkrampen en diarree.

Het doel van de Epipen en dan vooral de werkzame stof, adrenaline is om terug de bloedvaten te vernauwen om op die manier de bloeddruk terug te verhogen. Ook verwijdt het de luchtwegen, waardoor de benauwdheid vermindert. De injectie begint na drie tot vijf minuten te werken.

Adrenaline voorkomt de anafylactische reactie niet, maar is een eerste redmiddel om de ernstigste verschijnselen (die dus kunnen leiden tot de dood) op te heffen. De anafylactische reactie moet altijd door een arts verder worden behandeld. Neem daarom na toediening van de EpiPen® direct contact op met de arts of bel een ambulance.

Zeker als het kind jonger is dan twaalf jaar moet het mogelijke gebruik van de Epipen besproken worden met de schoolarts, leerkracht(en) en andere opvoeders, zodanig dat deze de pen bij de hand kunnen houden bij een mogelijke urgentie. Zorg er ook voor dat u een voorraadje thuis hebt liggen, zodanig dat er bij gebeurlijke ongevallen thuis ook decisief kan opgetreden worden. Tot slot dient het kind ook ten alle tijd zelf een injector bij zich te hebben en dient ieder uit de omgeving, zowel familie als vrienden, van het potentiële gevaar op de hoogte te zijn.

Tot slot dient het kind ALTIJD naar een ziekenhuis gebracht te worden, indien de adrenaline gebruikt is geworden. Bij éénderde van de anafalactische schokken komt er een tweede aanval van symptomen en reacties enige uren na de eerste aanval. Hierdoor moet het kind bij dit type allergische aanval vier tot acht uur in het hospitaal opgevolgd te worden.

Het voeden van een baby met mogelijk melk-allergie

Als men u bij uw baby mogelijk melk-allergie vermoedt en de arts tot een diagnose ervan komt, zal hij u adviseren zo snel mogelijk over te schakelen naar een voedingsformule op basis van sojabonen. De meeste vitamines en mineralen die in koemelk worden aangetroffen, bevinden zich ook in de formules op basis van soja. Slechts 8% tot 15% van zuigelingen met een melk-allergie van het snelle type, hebben ook een ongunstige reactie op sojaformules.

Als ook de omschakeling naar soja de symptomen niet tegenhoudt, dan zal men de zuigeling laten overschakelen op een hypoallergene melkformule. De proteïne in deze melk is speciaal behandeld om deze minder minder allergeen te maken voor melk-allergische kinderen.

Ongeveer de helft van de zuigelingen met een melk-allergie van het langzame type is ook allergisch voor melkvoeding gebaseerd op soja. Bij deze kinderen wordt dan ook een hypo-allergene melk voorgeschreven. De hypo-allergene formules zijn twee tot drie maal duurder dan gewone melk of flesvoeding gebaseered op soja. Het is daarom belangrijk om zeker te zijn dat uw kind deze echt nodig heeft. Een goede diagnose en doorlichting door de dokter is dan ook essentieel om de juiste formule te gebruiken voor uw kind.

Als je geen borstvoeding meer kan geven en je wilt op flesvoeding overgaan geeft dit problemen als je baby een koemelkallergie heeft. De eiwitten in hypo-allergene flesvoeding (koemelkeiwitten) hebben een speciale behandeling ondergaan, waardoor ze door de baby niet meer herkent worden als een koemelkeiwit en geen allergische reactie meer geven of in mindere mate. De eiwitten zijn gesplitst met behulp van enzymen tot kortere eiwitketens. Als nu deze kleinere eiwitten de darmwand passeren zal het lichaam ze niet zo snel herkennen als lichaamsvreemd. De kans op een allergische reactie is hierdoor kleiner.

Er zijn verschillende hypo-allergene producten van verschillende fabrikanten. Sommige producten zijn speciaal bedoeld om preventief te gebruiken, als de kans niet zo heel groot is dat je kind een allergie ontwikkelt en je kindje gezond is. Deze producten bevatten namelijk niet volledig gesplitste eiwitketens, waardoor er nog steeds lange eiwitketens in de flesvoeding zitten die een allergische reactie kunnen geven. Voor preventie zijn deze producten meestal voldoende. Bijvoorbeeld  Nutrilon Hypo-allergeen, Friso preventief Hypo-allergeen of NAN Hypo-allergeen).
Partiële hydrolysaten zijn niet geschikt voor de behandeling van koemelkallergie, maar voldoen goed voor preventie.

Is de kans erg groot op een allergie en heeft bijvoorbeeld één van de ouders en al een kind in het gezin een allergie, dan kunnen nog sterkere hypo-allergene zuigelingenvoedingen gebruikt worden. Deze producten bevatten sterk gehydrolyseerde wei-eiwitten. Je gebruikt deze flesvoeding ook als al bewezen is dat er een koemelkallergie aanwezig bijvoorbeeld  Nutrilon Pepti of Friso intensief H.A.

Soms zijn deze hypoallergene voedingen nog niet voldoende en reageert de baby op de wei-eiwitten. In dit geval kan je een product kiezen dat gebaseerd is op Caseïne-eiwitten.  Je kan dan kiezen uit Nutramigen of Friso Allergy care.
In de praktijk blijkt dat caseïnehydrolysaat minder allergische reacties geeft dan flesvoeding op basis van wei-eiwithydrolysaat.

Bij ernstig zieke kinderen bij wie onderliggende voedselallergie wordt vermoed kunnen mogelijk in aanmerking komen voor een flesvoeding op basis van vrije aminozuren als de hydrolysaten onvoldoende werken. Dit zal altijd door een kinderarts moeten worden vastgesteld.

Nieuwe inzichten tot het ontstaan van allergie hebben geleid tot de toevoeging van oligosachariden (prebiotica) of van bifidusflora (probiotica) aan sommige voedingen.

Raadpleeg altijd een arts, diëtist of het consultatiebureau als je deze producten gaat gebruiken. Sommige zijn alleen op recept verkrijgbaar.

 

Het voeden van een ouder kind met melk-allergie

Zodra een kind de overstap maakt van flessenvoeding naar meer vaste voeding, kan het vermijden van zuivelproducten een echte uitdaging blijken.

Een gediplomeerd diëtist of voedingsdeskundige kan een melkvrij dieet samenstellen en het kind een lijst met alternatieve voedingsmiddelen aanbieden, waarin de essentiële elementen als calcium, riboflavine en vitamine D zitten, die normaliter grotendeels uit melkproducten gehaald worden.

Mensen met melkallergie, en in feite ieder met een voedingsallergie, moet zichzelf specialiseren in het doornemen van voedingsetiketten om na te gaan of het allergeen niet in de te nuttigen voeding zit. Melk zit in tal van voedsel en dit ook vaak op een verborgen wijze, zoals bij verwerkt vlees, ingeblikte tonijn en chocolade.

In het kort hierna een lijst met te mijden voedsel, waarin dus melk verwerkt zit:

*) Boter en verwante producten (met inbegrip van kunstmatig boteraroma, botervet, botervaste lichamen, boterolie, karnemelk, en natuurlijk boteraroma)
*) Karamelsmaakstof
*) Caseïne producten en producten die caseïnaten bevatten (dit zijn melkeiwitten)
*) Kaas
*) Kwark, room en roomkwark
*) smaakstoffen en natuurlijke smaakstoffen (met inbegrip van Beierse roomsmaakstof, bruine suikersmaakstof, karamelsmaakstof, de smaakstof van de kokosnotenroom, sommige kruiden en natuurlijke aroma's voor vlees en gevogelte, bindmiddelen, vullers, natuurlijk eiaroma, ingeblikte vissen, gekruide en boerderij-stijl aardappel en tortillaspaanders, en gekruide frieten)
*) Geitenmelk (bevat proteïnen gelijkend op die van melk van de koe)
*) Hydrolysaten (met inbegrip van gehydrolizeerde caseïne en melkproteïne)
lactose (en andere producten die op het etiket ‘lact’ bevatten, zoals oa lactalbumine, lactalbuminefosfaat, lactaat, lactoferrin, lactoglobuline, en lactulose )
*) Margarine
*) Melk in alle vormen (met inbegrip van condens, geëvaporeerde melk, melk met een laag vetgehalte , afgeroomde melk, melkvet, melkpoeder, melkproteïne, melkderivaten,...) 
*) Wei en weiproducten (‘whey ‘)
*) Yoghurt en afgeleiden

Vergis u niet. Veel voedsel wordt bereid met melk of bevat ingrediënten, gebaseerd op melk. U dient u als ouder of grootouder steeds nauwgezet van te vergewissen of er geen melkingrediënt in een aangekocht nieuw soort voedsel zit. Bestudeer steeds goed de etiketten, alvorens nieuwe voedingsmiddelen te introduceren tot het dieet van uw melk-allergisch kind De diëtist is hierbij van onschatbare waarde, omdat deze vaak een gedetailleerde lijst kunnen geven met veilige (merk)producten.

Wanneer u met het kind op restaurant gaat, informeer allereerst het personeel van de allergie van uw kind en probeer het menu voor het kind zo éénvoudig mogelijk te houden. Op die manier is het voor de kok makkelijker om hiermee rekening te houden. Probeer ook gebraden voedsel te vermijden, omdat op het gebraden gerecht olie kan gebruikt zijn, die melkderivaten bevat. Ook kruisbesmetting op restaurant is een substantieel gevaar. Achter in de keuken kan de kok keukengerei gebruiken dat op één of andere manier in contact is gekomen met melkproducten. Ook bij buffetten dient u hierop te letten. Vaak worden de lepels ook gebruikt in kommen waarin melk of zuivelproducten zitten. Let hierop.

De kruisbesmetting kan ook thuis gebeuren. Zorg ervoor dat u afzonderlijke bestek en keukengerei gebruikt voor producten die melkderivaten of zuivel bevatten.

Sommige goede alternatieven voor melk en zuivelproducten omvatten:

*) Voor ontbijt: calcium-verrijkte rijst- of sojamelk (als de soja wordt getolereerd)
*) Voor sandwiches en snacks: de veganist producten, zoals veganistenkaas, worden normaliter verkocht bij reformwinkels en zijn zonder eieren of melk gemaakt
*) Voor tussendoortjes: (bevroren) desserts op basis van soja (opnieuw, als de soja wordt getolereerd door het kind)
*) Best neemt u dit goed door met de diëtist, die uw kind een uitstekend vervangend dieet inclusief traktaties en gezonde, lekkere alternatieven voor snoepgoed.

De kinderopvang en op latere leeftijd het onderwijzend personeel dienen vanaf de eerste dag op de hoogte te zijn van de melkallergie van uw kind. raren, de schoolverpleegsters, en de kinderverzorgingsleveranciers zouden ook over de melkallergie van uw kind moeten worden verteld.

Het hebben van een melkallergie betekent niet dat uw kind niet meer kan genieten van zijn of haar voedsel. Er zijn voldoende lekker alternatieven voor melk te vinden, maar het is best om samen met uw diëtist deze alternatieven grondig te overlopen. De aanpassing zal een inspanning vergen in het begin, maar de gezondheid van uw kind zal er wel bij varen.