Elk kind, hoe jong of oud ook, wil dat zijn ouders hem of haar beschermen en verzorgen. En iedere ouder wil aan zijn kinderen kunnen zeggen dat ze altijd dichtbij zullen zijn.

Maar de ouders hebben ook een beroep en tegenwoordig met de mondialisering betekent dit vaak op buitenlandse reis moeten gaan, voor korte of langere tijd. Voor de kinderen is dit een zware beproeving en dit maakt het ook zo zwaar voor de ouder(s).

De scheiding van een ouder en de verwerking ervan is strikt individueel en ieder kind zal dus anders reageren. Maar dat er een reactie zal komen, staat als een paal boven water en de volwassenen/familie rond hen moet erop voorbereid zijn.

Voor het vertrek

Er is geen gemakkelijke manier om te vertellen dat een ouder voor een tijdje wegmoet. De kinderen moeten er wel ruimschoots van op voorhand worden over ingelicht. Enige tips om in het achterhoofd te houden:

*) Eerlijkheid duurt het langst: Vertel het kind de waarheid, maar pas de boodschap aan aan zijn leeftijd. Jonge kinderen hebben nog geen exact tijdsbesef, dus dit maakt de uitleg rond een langere afwezigheid niet gemakkelijk. U kunt dit verzachten door het kind te helpen met bijvoorbeeld een kalender waarop u dagen aftelt tot de terugkeer van de andere ouder.

*) Stel hen gerust: Kinderen moeten zijn veilig voelen tijdens de afwezigheid, dus vertel hen exact wie hen zal opvangen. Jonge kinderen hebben een vaste routine en deze moet zo exact mogelijk worden nageleefd. Het kan zijn dat uw kind telkens opnieuw dezelfde vraag stelt over de afwezige ouder, maar blijf er op antwoorden. Ze hebben dan waarschijnlijk de informatie nog niet verwerkt op emotioneel vlak.

*) Zorg voor een voortdurend contact: Laat de kinderen goed beseffen dat afscheidnemen voor ieder zwaar is, maar dat ze ondanks de afwezigheid van één ouder toch verzorgd zullen worden, zowel op emotioneel als lichamelijk vlak. Laat het kind ook zoveel mogelijk (telefonisch) contact houden met de andere ouder.

*) Extra tijd met mekaar doorbrengen: Indien mogelijk probeer zoveel mogelijk tijd met elkaar door te brengen als de ouder voor een korte tijd even terug in het land is. Het is dan vrij makkelijk om zich te richten op dagdagelijkse dingen, maar de kinderen zijn op dat moment topprioriteit, zeker als het voor korte tijd is.

Tijdens de afwezigheid:

Wanneer een ouder weg is, gaat het gezinsleven er anders uitzien en het kan wat tijd vergen voor dingen terug in hun plooi vallen. Kinderen zijn tijdens deze transitieperiode zeer gevoelig. Enige tips om hen te ondersteunen:

*) Hou de routine vast: Het leven thuis moet zo identiek mogelijk blijven als voor het vertrek van één van de ouders. Het zijn de kleine dingen die gelijk blijven, waaraan het kind zich vaak optrekt.

*) De afwezige ouder in het hart houden: Of u nu samen aan het aftellen bent voor de kalender, naar foto’s kijkt of het over de andere ouder hebt, kinderen moeten gestimuleerd worden om aan hun afwezige ouder te blijven denken. Ondersteun hen hierin.

*) Open dialoog: Licht uw kinderen goed in over het reilen en zeilen van uw wederhelft, zodanig dat ze geen zaken verkeerd kunnen interpreteren en de informatie rechtstreeks van u krijgen. Indien ze in het ongewisse blijven, kan de minste valse noot over de afwezige ouder voor vertwijfeling bij het kind zorgen. Kinderen moeten ook vrij met u over hun gevoelens omtrent het onderwerp kunnen praten. Sta paraat.

De thuiskomst:

Uiteindelijk komt de dag dat de afwezige terug thuis komt, maar wees erop voorbereid dat beide partijen opnieuw door een aanpassingsperiode moeten. Enerzijds moeten ze terug aan elkaars aanwezigheid wennen en anderzijds moet het gezinsleven terug opgestart worden. Enige tips:

*) Communiceer: Praat met elkaar. Beide ouders hebben gedurende een korte of langere periode een aangepast leven moeten leiden, waardoor het vaak moeilijk is om de draad van voor het vertrek terug op te pikken. Het is kwestie om de oude routine via open communicatiekanalen terug te herstellen.

*) Geef elkander tijd: De verwachtingen rond de terugkeer zijn groot. De verwachtingen dat alles snel terug in de plooi valt, ook. Toch zal dit vaak niet gemakkelijk zijn en hierin moeten beide partners mekaar tijd gunnen. Daarnaast zijn er de kinderen die tijd en aandacht vragen, waardoor het hele zaakje in het begin stroef verloopt.

*) Probeer het luchtig te houden: Zeker in het begin kan de relatie wat stroef verlopen, maar de transitieperiode zal opnieuw doorlopen moeten worden. Zeker bij langere afwezigheden is het opnieuw een aftasten van mekaars aanwezigheid. Zeker met kinderen erbij kunt u alle humor en relativering gebruiken. U zult merken dat het gezinsleven als vanouds zich weer zal hernemen, mits de nodige tijd en humor.

Elk kind reageert anders:

De afwezigheid van een  ouder zal door ieder kind anders onthaald worden. Sommige kinderen zullen koel reageren, andere zéér gevoelig. Sommige kinderen laten hun zorgen goed horen en  blijken, terwijl anderen het in een stil hoekje alleen verwerken.

De bekommering van het kind kan en zal zich op verschillende, vaak subtiele wijze openbaren. Baby’s en peuters zullen heel aanhankelijk worden. Kleuters zullen dan vaak terugvallen op babygedrag of nachtmerries. Oudere kinderen gaan wellicht verminderde eetlust, besluiteloosheid en slaapproblemen ervaren.

Indien uw kind enige van deze zaken vertoont, probeer ze dan niet te straffen of vocaal te berispen. Het kan zijn dat ze het gedrag vertonen om te voelen dat er nog iemand is om hen te troosten. Een geruststellende gebaar en begrip zijn de beste manier om het kind (emotioneel) terug op het juiste spoor te zetten.

Neem het niet persoonlijk als u in de vuurlinie komt van een kind dat kwaad is omdat één van zijn ouders weg is. Het zal hard aankomen, u zult wellicht medeschuldig verklaard worden, maar deze tijdelijke woede is volstrekt normaal, wanneer een kind iets overkomt waarover het géén controle heeft. Deze sterke emoties moet u ook trachten te kanaliseren door het kind creatief te laten omgaan met de afwezigheid. Een dagboek, tekening of gesprek kunnen wonderen doen om deze emoties te verwerken. Probeer ook zelf als ouder goed op andere personen te rekenen en steunen. Uw eigen ouders op de eerste plaats.