Header image  
Positief stimuleren en opvoeden: Praten over menstruatie  
line decor
 
line decor
   
 

Praten over menstruatie met uw prepuberale dochter

 

De start van de menstruatie is een zeer belangrijk en emotioneel gebeuren in het leven van een meisje. Sommige meisjes bekijken die eerste druppeltjes bloed met vreugdegevoelens, terwijl andere angstig erop reageren. Wat de reactie ook is, voor het jonge meisje betekent dit dat ze een volwassene vrouw aan het worden is.

Normaliter beginnen de meeste meisjes met hun menstruatie zo rond de leeftijd van 12 à 13 jaar. Indien de ouders echter tot deze leeftijd wachten om over de nakende lichamelijke verandering te praten, is het vaak te laat.

Wat is nu de beste manier om over menstruatie te praten en hoe kunt u nu het best het kind informeren? Ook jongens hebben hierover vaak vragen, zeker als ze een zus hebben. Vooraleer u echter goed over menstruatie kunt  praten, dient u de lichamelijke achtergrond ervan nader kunnen begrijpen.

Menstruatie?
Menstruatie is de bloeding die een vrouw normaliter maandelijks ondervindt, als zich géén embryo in de wand van de baarmoeder heeft vastgezet. Concreto voor onze jonge meisjes betekent de eerste menstruatie dat ze op lichamelijk vlak gerijpt zijn en bij mogelijke sexuele betrekkingen zwanger kunnen worden. Sexualiteit bij een mens is natuurlijk veel complexer dan enkel lichamelijke rijping, maar u dient zich als ouders bewust te zijn dat de kleine meid van de ene dag op de andere een gerijpte (zéér jonge) vrouw is geworden, op lichamelijk vlak dan. 

Tijdens de eerste jaren wanneer de menstruatie gestart is, kunnen de cycli onregelmatig zijn. Ze kunnen bijvoorbeeld korter dan normaal zijn (3 weken) of langer (6 weken). Een jong meisje dat tegen de leeftijd van 16 jaar nog niet gestart is met menstrueren, moet dit bespreken met de huisarts.

Een typische menstruele cyclus bij een vrouw duurt ongeveer 28 dagen, alhoewel er sommige vrouwen zijn die een kortere cyclus hebben (21 dagen) of sommige langer, tot zelfs 40 dagen.
De menstruatie bij een volwassen vrouw uit zich als een bloeding die twee tot tien dagen duurt. De tweede dag is het bloedverlies meestal het sterkst. Gemiddeld verliest een vrouw tijdens een menstruatie ongeveer 50 milliliter bloed. Het bloed stolt niet doordat het endometrium een enzym bevat dat de stolling tegengaat. Tijdens de menstruatie gebruikt een vrouw maandverband (buiten het lichaam in het slipje vastgeplakt), tampons of een menstruatiecup (in de vagina ingebracht) om het bloed op te vangen. Wanneer de menstruatie uitblijft (de vrouw is over tijd) kan door een zwangerschapstest eenvoudig worden vastgesteld of een zwangerschap is begonnen. De menstruatie komt alleen voor bij mensen en mensapen.

Tijdens de menstruatie voelt een vrouw zich vaak niet lekker. De meest voorkomende klachten zijn buikpijn en rugpijn die veroorzaakt worden door de samentrekking van de baarmoeder. In de dagen voor de menstruatie komt bij veel vrouwen premenstruele spanning voor. Door sterke veranderingen in de hormoonspiegels in het lichaam van de vrouw kan hoofdpijn of spierpijn optreden. Ook kunnen de borsten wat opzwellen en gevoelig zijn. Verder zijn veel vrouwen prikkelbaar rond deze periode en dit door de hormonale schommelingen die optreden.

Hoe weet u nu wanneer uw dochter mogelijk begint te menstrueren?

Als ouders zult u wellicht fysische veranderingen bij uw kind opmerken. Borstontwikkeling is een signaal dat het lichaam zich opmaakt voor de start van de menstruele cycli. Dit wordt ook meestal direct gevolgd door de ontwikkeling van schaamhaar. Een jaar nadat de borstontwikkeling begint, gaan de meeste meisjes een periode van snelle groei doormaken. Ze worden enerzijds groter en krijgen vrouwelijke, ronde vormen. Daarna, ongeveer een jaar nadat de groeispurt heeft plaatsgegrepen en twee jaar na de start van de borstontwikkeling, gaan de eerste menstruatie of ‘regels’ aanbreken.

 

De komst van de menstruatie met uw kind bespreken

Probeer als ouders, maar eigenlijk vooral mama, om het ‘grote’ nieuws in kleinere secties aan te bieden, zondanig dat het meisje de overvloed aan informatie op een rustige manier en stapsgewijs kan verwerken. Indien u in de voorafgaande jaren op een ongedwongen manier het verschil tussen jongens en meisjes met het kind heb besproken ( ze vragen ernaar, wees gerust), dan hoeft u bij de nakende komst van de puberteit dit gegeven al niet meer te bespreken. U kunt ook zondermeer de bespreking van de geslachtskenmerken aanpassen aan de leeftijd van uw kind dat er zich vragen over stelt. U bepaalt met name hoe specifiek en gedetailleerd uw antwoord gaat zijn.

U moet u ook niet verbazen als uw puber in spé al een hele resem antwoorden kent op vragen die hij of zij u nooit heeft gesteld. De lichaamsveranderingen die zij zelf detecteren, worden immers uitvoerig onder mekaar besproken inclusief de gesprekken die sommige er al met hun ouders over hebben gehad. Probeer dit dus voor te zijn, door er vroeg genoeg over te beginnen met uw kind. De aard, juistheid en de details van de informatie bepaalt u dan, niet hun leeftijdsgenootjes. Misinformatie en misconceptie over een belangrijk gegeven wordt op deze manier door u actief vermeden.

De hele menstruatie dient ook positief bekeken te worden. Ouders moeten er een actieve, maar vooral positief informerende rol in spelen. Een moeder die haar eigen regels als negatief en vervelend voorstelt, gaat dit ook projecteren op haar jonge dochter, waardoor deze het hele toekomstige gebeuren als negatief gaat bekijken. Menstruatie is een normale stap die vrouwen moeten nemen om toekomstig mama te kunnen worden.

U dient ook aan uw dochter uit te leggen dat iedere vrouw verschillend is. De snelheid en de mate van de veranderingen zijn zéér persoonsgebonden. Sommige meisjes gaan sneller of trager ontwikkelen dan hun leeftijdsgenootjes. De meisjes dienen hiervan bewust gemaakt te worden door de ouders. Daarnaast dient mama haar dochter ook uitleg te verschaffen over de intieme hygiëne en waar en door wat (samentrekken baarmoederhals) de buikkrampen vandaan komen.

Één van de belangrijkste redenen om uw kinderen zo snel mogelijk te informeren over menstruatie en de vruchtbaarheidscyclus, is dat sommige kinderen op zéér jonge leeftijd sexueel beginnen te experimenteren. Dat de menstruatie nog niet gestart is, wil evenwel NIET zeggen dat ze niet zwanger kunnen worden. Het zou goed kunnen dat een meisje net een ovulatie heeft gehad, gevolgd door normaliter de eerste menstruatie een paar weken later. Maar in dit geval blijft deze menstruatie uit, omdat ze zwanger is, zonder ‘eerste’ menstruatie.
Het blijft een feit dat géén enkel ouder hoopt dat dit gebeurd, maar er zijn voldoende tienerzwangerschappen om het tegendeel te bewijzen. Open communicatiekanalen, ook op sexueel vlak, met uw kinderen zijn de beste remedie hiertegen.

Meest gestelde vragen rond de vruchtbaarheidscyclus:

*) Hoe komt het dat enkel meisjes menstrueren?
Leg uw kind uit dat jongens op een andere manier veranderen tijdens de puberteit, met name oa een zwaardere mannenstem en gezichtsbeharing. Voor meisjes betekent de menstruatie dat ze nu instaat is om baby’s te krijgen.

*) Hebben meisjes de rest van hun leven deze menstruatiecycli?
Neen, een vrouw stopt met menstrueren tussen de leeftijd van 45 en 51 jaar, wat dus ook betekent dat ze dan niet meer zwanger kan raken.

*) Hoe lang duurt een gemiddelde menstruatie en hoeveel bloedverlies is ermee gemoeid?
Dit varieert van individu tot individu. De lengte van de menstruatie varieert tussen 3 en 7 dagen. Deze kunnen licht, gemiddeld en zwaar aanvoelen en het gemiddeld bloedverlies situeert zich tussen een kleine hoeveelheid (30-60 ml bloed) tot een grote hoeveelheid zijnde een 120ml. Deze variatie in hoeveelheid is ook afhankelijk van menstruatie tot menstruatie bij eenzelfde meisje of vrouw.

*)Wat is het beste: Maandverbanden of tampons?
Deze keuze is persoonlijk en is afhankelijk van het comfort voor het meisje. Zeker tampons kunnen bij de beginjaren van de menstruatie oncomfortabel zijn doordat de geslachtsorganen nog in volle groei zijn. In deze periode is het voor het meisje vaak comfortabeler om te opteren voor maandverband. Tampons zijn vergezeld van een instructie over hoe ze ingebracht en verwijderd moeten worden.

 

*) Moeten meisjes stoppen met sporten of zwemmen als ze menstrueren?
Menstruatie staat géén activiteit in de weg, zolang het meisje zich op zijn gemak voelt. Zeker tijdens de menstruatie zijn de meeste bang dat er bloedverlies optreedt. Bij gebruik van tampons is het mogelijk om nog te zwemmen, maar het blijft afhankelijk van hoe comfortabel het meisje zich voelt om deze activiteit te ondernemen. De meesten hebben grote schrik dat ze bloedverlies ondervinden, ondanks de intieme hygiëne. Willen ze van sportieve activiteiten afzien tijdens hun menstruatie, dan is dit hun volste recht.

*) Hebben meisjes altijd buikkrampen als ze hun menstruatie hebben?
Tot het moment van menstruatie uiteindelijk aanbreekt, is het niet in te schatten of een meisje last gaat krijgen van krampen tijdens de menstruatie. Het is belangrijk om te benadrukken dat deze krampen normaliter niet lang duren. Soms kunnen een warmwaterfles of een warm bad helpen om het ongemak te verlichten. Indien de krampen te hevig worden, kan uw dochter eventueel opteren voor een pijnstiller. Bespreek dit natuurlijk eerst met uw huisarts. Al te hevige krampen moeten sowieso met deze besproken worden.

*) Wat is PMS (pre menstrueel syndroom)?
PMS omvat de fysische en emotionele veranderingen (stemmingswisseling, geïrriteerdheid, verhoogde vochthuishouding in het lichaam, borstgevoeligheid)die plaatsgrijpen in het vrouwenlichaam net voor de menstruatie doorbreekt. Het is ook niet gezegd dat ieder meisje hier last van heeft. Leg hen uit dat het normaal is dat ze zich net voor de menstruatie ‘anders’ voelen en dit ten gevolge van de onvermijdelijke hormonale schommelingen die dan optreden in het lichaam. Rust is een goede remedie tegen PMS.

*) Moeten meisjes méér douchen of deodorant gebruiken tijdens de menstruatie?
Neen, een teveel aan intieme hygiëne kan zelfs risico’s inhouden, doordat er een verhoogd risico op infecties. De bacteriële balans in de vagina wordt immers verstoord door teveel wassen, met infecties tot gevolg.

Tips om er beter over te kunnen praten met uw kind.


De meeste ouders zijn beschaamd om over dit, in hun ogen gevoelige, onderwerp met hun kinderen te praten. Maar ook de kinderen ondervinden een hogere drempel om met hun vragen hierover bij papa en mama terecht te kunnen. Dit is in beide gevallen ongegrond en in feite ook niet aan te raden. Kinderen gaan dan elders hun informatie vragen en dit zijn dan niet altijd de meest juiste informatiebronnen (leeftijdsgenootjes met name). In het kort enige tips om het onderwerp bespreekbaarder voor u en uw kind te maken:

*) Zoek voor goede aangepaste boeken, dvd’s over het onderwerp, die het kind goed kunnen informeren.

*) Overleg met uw huisarts over hoe en wanneer u het onderwerp het best kunt aansnijden.

*) Probeer het ijs te breken door bijvoorbeeld tijdens het shoppen op de bewust hygiëne afdeling tussendoor wat te polsen bij uw dochter. Ook reclame voor maandverband of tampons op tv kunnen een ideale gelegenheid zijn om het ijs over het onderwerp met uw dochter te breken.

*) Let goed op hints die uw kind kan geven, dat het met vragen hieromtrent zit. Ga hierop in en ga een conversatie met uw kind aan, over waar het nu juist zijn informatie vandaan heeft en wat het gehoord heeft. Hierdoor kunt u kort op de bal spelen en eventuele misconcepties vroegtijdig rechtzetten.

*) Bij het jaarlijks onderzoek bij de huisarts, kunt u uw dochter inlichten dat de huisarts wellicht gaat vragen of ze reeds haar regels heeft gehad. U kunt dan antwoorden op vragen die ze hieromtrent dan heeft.

Het is belangrijk om uw dochter goed in te lichten over menstruatie. Dit dient u te doen aangepast aan haar leeftijd en op een manier die voor u beiden als gemakkelijk wordt aanvoeld. Ga zeker géén vragen uit de weg, maar beantwoord ze. De mate van de details kunt u dan weer bepalen naar de leeftijd van uw kind.