Header image  
Kliekvorming  
line decor
 
line decor
   
 
Omgaan met kliekvorming

 

Uw elfjarige dochter komt al wenend thuis omdat haar vriendinnetjes haar plots buitensluiten en over haar roddelen. Ze is helemaal van de kaart omdat het zo plots gebeurd is. Ze weet niet wat ze fout deed en is zenuwachtig om naar school te gaan.

Aangezien kliekvorming zo frequent voorkomt in de tienerjaren zal uw kind vroeg of laat ermee geconfronteerd worden en dit zowel in positieve zin (erbij horen) als in negatieve zin (uitgesloten worden van een groepje). U kunt zelf weinig ondernemen om uw kinderen af te schermen van de kliekjes, maar u kunt wel genoeg ondernemen om hun vertrouwen en zelfrespect te behouden en hen te laten inzien wat echte vriendschap is.

Wat is een kliek?

Vriendschap is een belangrijk onderdeel van de ontwikkeling van een kind. Het hebben van vrienden helpt hen om onafhankelijk te zijn van hun familie en bereidt hen voor de wederzijdse vriendschapsbanden die we op volwassen leeftijd hopen uit te bouwen.

Een groep vrienden is evenwel niet gelijk aan een kliek. Vriendschapsgroepjes ontstaan uit wederzijdse interesses, sporten, activiteiten, de buurt of zelfs familie-banden. In vriendschapsgroepjes kan ieder lid vrij socialiseren en met andere mensen optrekken zonder bezorgd te zijn dat men uitgestoten wordt. Ze gaan met andere woorden niet alles tezamen doen, wat op zich als normaal beschouwd wordt.

Klieken worden ook sporadisch opgebouwd rond gemeenschappelijke interesses, maar de sociale structuur is anders. Een kliek heeft een hiërarchische structuur en dus leiders die bepalen wie erbij hoort en wie niet. Kinderen van een kliek doen de meeste dingen samen. Iemand binnen de kliek die een vriend buitenuit heeft, loopt het  risico uitgesloten te worden.

De leden van een kliek volgen de regels van de leider(s). Dit kan gaan van de klederdracht tot en met het doen van bepaalde activiteiten. Klieken hebben veel regels, die voor alle leden duidelijk zijn. De sociale druk om hieraan te voldoen is zeer hoog. Kinderen in een kliek zijn vaak bezorgd of ze populair zullen blijven en of ze misschien door een handeling, een verkeerd gesproken woord of bijvoorbeeld verkeerde klederdracht eruit kunnen vliegen. Dit zorgt voor ontzettend veel stress en sociale druk bij de leden, vooral bij de meisjes. Het kan zijn dat ze ertoe gedreven worden om fel te diëten. Ook vragen voor plastische chirurgie zijn niet uit de boze, bij sommige leden. Soms gaat het ook zover dat ze verkeerd gedrag beginnen te vertonen om maar te blijven behoren tot de kliek. Denken we aan stelen, pestgedrag,…

 

Wanneer klieken problemen veroorzaken

Vanaf de pretiener jaren tot vaak ver in de tienerjaren is het aan de kinderen om hun plaats binnen de sociale structuur, die de school vertegenwoordigt, te vinden. Het is volstrekt normaal dat kinderen zich soms onzeker voelen. Ze willen aanvaard worden door hun leeftijdsgenootjes en willen rond kinderen hangen, die ze als aantrekkelijk en populair beschouwen.

Maar klieken kunnen langdurige problemen veroorzaken indien:

*) De kinderen zich moeten gedragen op een manier waarbij ze in conflict komen met hun waarden.
*) De groep een antisociale kliek of bende wordt, die slechte regels en gedrag vooropstelt. (Pesten, rookgedrag, drugsgebruik,…)
*) Een kind door de groep wordt uitgestoten en zich eenzaam en verworpen voelt.

Hoe kunnen ouders helpen?

Als kinderen in contact komen met vriendschappen en met klieken, kunnen hun ouders hen goed bijstaan. Wanneer u merkt dat uw kind van slag is of veel tijd alleen doorbrengt, terwijl hij/zij vroeger veel socialer was, vraag er dan naar!

Enige tips:

*) Praat over uw eigen ervaringen. Ook u heeft ervaringen opgedaan vroeger op school. Klieken bestonden toen al.

*) Plaats de afwijzing in het juiste kader. Herinner uw kind dat het ook al eens kwaad is geweest op zijn ouders, vrienden of verwanten. Het kan snel overwaaien.

*) Zorg voor positieve verhalen rond afwijzing. Er zijn veel boeken, tv-series rond het fenomeen van mensen die niet behoren tot een gangbare groep, maar toch in staat zijn de moeilijkheden te overwinnen. Het feit dat ze dit kunnen zonder afbreuk te doen aan hun eigen waarden en principes, kan een zeer sterke motivator zijn voor iemand die moet opboksen tegen een enorme sociale druk op school.

*) Leg een beetje de dynamiek achter kliekjes uit. Laat uw kind goed weten dat kliekvorming vaak ontstaat door een gebrek aan zelfvertrouwen van de leden. Leg goed hoe men dan probeert ten koste van anderen dit te verbergen.

 

*) Koester buitenschoolse vriendschappen. Zorg dat kinderen in voldoende activiteiten buiten school deelnemen. Hierdoor hebben ze de mogelijkheid om andere vrienden buiten de school te leren kennen en  hun sociale groep en vaardigheden uit te breiden.

Indien uw kind lid is van een kliek en indien hij of zij anderen ten behoeve van de kliek pest, dan moet u dit onmiddellijk aanpakken. Dit is géén eenvoudige taak, zeker niet omdat het pestgedrag vaak verheerlijkt wordt in bepaalde televisieshows. Bespreek met uw kind wat voor impact zijn of haar gedrag kan hebben op de slachtoffers en probeer te achterhalen waarom hij of zij de druk voelt om dit te doen ten koste van iemand anders. Bespreek wie tot de kliek behoort en wie niet. Spoor uw kinderen aan om na te denken  over hun gedrag en voor zichzelf uit te maken of ze trots kunnen zijn op hun gedrag op school.

Praat met leerkrachten over de kliekjes en bekijk of de school bepaalde  oplossingen heeft om de kliekvorming te bestrijden en (alle) kinderen met elkaar te doen opschieten.

Stimuleer gezonde vriendschappen

*) Probeer erbij te horen, maar niet ten koste van je principes. Spoor uw kinderen aan om na te denken over wie ze zijn, wat voor waarden ze hebben en hoe ze met hun interesses binnen een groep kunnen horen. Stel vragen als: Wat is de hoofdreden om een deel te willen zijn van de groep? Welke toegevingen moet je doen? Is het die toegevingen waard? Wat zou jij doen indien iemand je vraagt om een ander te pesten, terwijl je dit zelf niet wil?

*) Hou vast aan je vaste waarden. Indien je altijd van een muziekinstrument hebt gehouden, dan blijf ervan houden. Sociale druk om iets achterwege te laten, is geen goede reden.

*) Sta achter je mening en hou ze niet binnen. Leer uw kinderen om op te komen voor hun mening en voor hun persoon. Leer ze ook om het op te nemen voor anderen, die eventueel gepest worden. Spoor ze aan om nooit deel te nemen aan iets wat fout is, of het nu een onschuldig lijkend grapje is tot roddelen achter iemand’s rug.

*) Neem verantwoordelijkheid voor je daden. Je bent verantwoordelijk voor je daden. Kuddementaliteit is nooit een goede drijfveer. Herinner uw kinderen dat een echte vriend zijn vrienden respecteert in hun mening, interesses,… Dat respect erkent ook verschillen in iemands persoonlijkheid.

Zorg er goed voor dat uw kind leert begrijpen dat kliekvorming op termijn snel kan veranderen. Het moet duidelijk zijn voor het kind dat het maken van echte vrienden, al dan niet buiten school, veel belangrijker is dan het zich blindelings omvormen naar de wil van in feite onzekere individuen. ‘Populair zijn’ is eigenlijk met ieder kunnen opschieten, maar vooral ieder respecteren in zijn eigenheid, zonder afbreuk te doen aan je eigen normen en waarden.