Header image  
Handschrift  
line decor
 
line decor
   
 
Handschrift

 

Ook al doen we het praktisch iedere dag, is schrijven toch één van de meest complexe dingen die mensen onder de knie moeten krijgen. Dit komt omdat er een combinatie tussen de motoriek en de gedachten in de hersenen dient opgebouwd te worden. Nu lijkt het makkelijk, maar voor een absolute beginner is het heel moeilijk. Men moet de juiste pen pakken in de juiste kleur, deze stevig en stabiel vasthouden en dan met de juiste druk beginnen schrijven. Maar voordat één letter op papier staat, moeten de gedachten gestructureerd worden, moet een antwoord op een vraag in het hoofd geformuleerd worden en dan moeten de hersenen de juiste impulsen geven, zodanig dat het bedachte antwoord ook fysisch op papier komt te staan.

 

Het staat buiten kijf dat leren schrijven jaren in beslag neemt. De basisvaardigheden zijn relatief snel geleerd, maar dat is nog maar de start van een levenslange leerfase. Iedere dag leert men wel nieuwe woorden, zelfs nieuwe talen met een eigen alfabet.

Net zoals bij lezen, gaan kinderen zich van jongs af aan bewust zijn van schrijven, indien ze er geregeld mee geconfronteerd worden. Door voorgelezen te worden en hun ouders te zien schrijven, gaan kinderen begrijpen dat geschreven woorden een betekenis hebben.

Het duurt ook niet lang vooraleer kinderen beginnen experimenteren met schrijven. Het is in eerste instantie gewoon wat krabbels tekenen. Veel peuters genieten er intens van. Ze moeten immers coördinatie aanleren om de pen vast te houden, het papier stil te houden en genoeg druk uit te oefenen om iets op het papier te zetten. Naarmate de tijd vordert, realiseren ze zich dat de krabbels niet enkel los van mekaar staan, maar dat ze deze zelf kunnen reproduceren. Dit is een eerste stap in de ontwikkeling van echt leren schrijven.

Zo rond vier jaar gaan kinderen beginnen schrijven en zult u merken dat er herkenbare patronen en figuren in hun gekribbel voorkomen. Bij sommige kinderen zult u reeds letters kunnen ontdekken, vooral als ze via voorleesboeken hiermee geconfronteerd zijn. Ze kunnen deze evenwel nog niet tot een woord vormen, maar de eerste stap van schrijven is reeds gezet.

Vanaf het einde van de kleuterklas en vooral het begin van de lagere school gaan veel kinderen effectief beginnen leren schrijven. Ze gaan enerzijds voorwerpen, dieren of mensen leren benoemen, lezen en leren schrijven. In eerste instantie letter per letter, om snel over te gaan tot woorden, waarna de stap naar simpele zinnetjes snel gezet wordt.

Het is vanaf de lagere school dat kinderen de conventies van het schrijven geleerd krijgen. Dus (in het Westen) van links naar rechts, het verschil tussen hoofdletters en kleine letters, spaties en correcte spelling van woorden. Naarmate het kind ouder wordt, gaat het handschrift erop vooruit en zal het vooral kleiner en netter worden. U zult tussen het eerste leerjaar en het derde leerjaar enorme stappen voorwaarts zien in de ontwikkeling van het kind. Dit zowel op vlak van lezen, schrijven en begrijpen.

 

Het belang van handschrift

De computer heeft sinds een dertigtal jaar zijn intrede in onze samenleving gemaakt. Veel mensen doen de ganse dag niets anders dan typen op een keyboard, maar kinderen moeten nog steeds leren schrijven met de hand. Handschrijven is immers meer dan enkel letters op een pagina zetten, het is immers een sleutelonderdeel van leren lezen en communiceren. Handschrijven gaat immers hand in hand met leren lezen. Om te kunnen lezen, moet het kind begrijpen waar de letters voor staan. De letters staan immers voor een bepaald geluid en de combinatie van bepaalde letters geeft een combinatie van geluiden oftewel een uniek woord. Enkel via schrijven gaat deze connectie ten volle gemaakt worden.

Naarmate kinderen ouder worden en een toetsenbord gaan gebruiken, gaan de motorische vaardigheden en hun communicatievaardigheden, die ze via handschrijven hebben verworven, hen helpen om betere schrijvers te worden omdat ze hun gedachten in woorden kunnen gieten. Kinderen die problemen hebben met de ‘mechanische’ vaardigheden om te schrijven, gaan moeilijkheden hebben met het nemen van notities of het maken van hun huiswerk. Dit gaat hun zelfvertrouwen danig aantasten.

Handschrift stimuleren

Het allerbelangrijkste in zoveel zaken is om uw kind de kans te geven goed te oefenen. Van het moment dat het kind kan krabbelen (meestal één jaar), laat het dan goed ‘oefenen’. Naarmate het kind ouder wordt, geef het dan allerlei mogelijkheden om zijn motorische vaardigheden aan te scherpen. Denken we aan kleuren, verven, tekenen,… . Hoe meer en hoe jonger ze kunnen ‘oefenen’, hoe beter hun motorische vaardigheden zijn op het moment dat ze echt moeten ‘leren’ schrijven.

Als het kind naar school gaat, laat het dan ook thuis goed oefenen. Laat hem of haar briefjes schrijven, al zijn het bijvoorbeeld boodschappenlijstjes. Laat het kind een dagboek bijhouden of laat het briefjes aan ieder binnen het gezin schrijven. Alle mogelijkheden zijn goed om het kind op een plezante manier aan het schrijven te zetten.

Als het handschrift van uw kind te wensen (moeilijk leesbaar) overlaat, neem dan volgende tips in gedachte:

*) Probeer het kind langzaam te laten schrijven. De meeste schrijven slecht omdat ze snel willen zijn. Stimuleer het kind om zijn tijd te nemen om zorgvuldig zijn letters af te werken.

*) Fouten mogen gemaakt worden. Leg het kind uit dat je uit je fouten leert en dat ze omwille van die reden essentieel zijn om beter te worden!

*) Zorg dat u van de leerkracht weet hoe de letters juist gevormd moeten worden. Oefen samen met het kind op gelijnd papier!

*) Zorg dat het kind de pen goed ondersteund. Dit moet gebeuren met drie vingers: de wijsvinger, ringvinger en duim. In de handel kunt u pennen met betere grip verkrijgen. Het kan zijn dat het kind met een pen met voorgevormde punt beter schrijft.

Het is belangrijk om kinderen met schrijfproblemen, goed te stimuleren om te oefenen. Het is goed om ook te leren werken met het toetsenbord, maar het handschrift moet toch voorrang krijgen. Handschrift reikt immers verder dan enkel het mechanische gedeelte!

 

Problemen met handschrift?

Ieder ontwikkelt zich op zijn eigen tempo. Sommige kinderen hebben problemen om netjes te schrijven, andere hebben dan weer problemen om de letters correct uitgelijnd achter mekaar te schrijven. Dit is volstrekt normaal, maar in sommige gevallen kunnen schrijfproblemen echter voorbodes zijn van andere zaken, zoals een ontwikkelingsachterstand of leermoeilijkheden.

Zaken die de schrijfvaardigheid van uw kind negatief beïnvloeden:

*) Problemen met het geheugen, die het kind hinderen om spelling, grammatica en interpunctie-regels te onthouden.
*) Visuele problemen die ervoor zorgen dat woorden ongelijk gespreid worden. Ook de onmogelijkheid om bijvoorbeeld lijstjes juist op te bouwen, vallen hieronder.
*) Taalproblemen die moeilijkheden met uitspraak, spelling en zinstructuur omhelzen
*) ADHD: zie onze pagina
*) Dyslexie

Tekenen die erop wijzen dat uw kind  hulp nodig heeft zijn onder andere:

*) Rare greep van de schrijfpen
*) Moeilijkheden om letters te vormen
*) Problemen met concentratie
*) Verkeerde plaatsing van woorden in zinnen
*) Ontwijkingsgedrag met betrekking tot schrijven
*) Verkeerd gespelde woorden
*) Ongelijke spaties tussen woorden of letters
*) Een groot verschil tussen de gesproken vaardigheid van het kind en zijn schrijfvaardigheden.

Als uw kind moeite heeft met schrijven, moet u eerst contact opnemen met diens leerkracht en achterhalen of er zich effectief een probleem stelt. Hij of zij is diegene die dit juist kan beoordelen. Indien er effectief een probleem is, kunt u best een ergotherapeut contacteren, die u kan helpen in de juiste begeleiding van het kind thuis. Lezen en schrijven is een sleutel om goed school te kunnen volgen. Zonder deze basisvaardigheid zal het kind immers meer en meer achterstand oplopen ten opzichte van zijn medeleerlingen. Dit is dan niet te wijten aan gebrek aan intelligentie, maar gewoon gebrek om de leerstof op een correcte manier te kunnen  lezen, interpreteren en verwerken. Hoe sneller u lees- en schrijfproblemen aanpakt, hoe beter voor uw kind.