Header image  
Positief stimuleren en opvoeden: Adolescentie en puberteit  
line decor
 
line decor
   
 

Uw kind leren omgaan met zijn adolescentie en puberteit

 

Tieners blijven een ras apart binnen de mensheid. Alleen al het feit dat ze een periode van intense groei doormaken en dit niet alleen op fysisch maar ook op psychisch, moreel en intellectueel vlak. Dit alles maakt deze periode zéér intensief en verwarrend voor zowel de tieners als hun directe omgeving.

Alhoewel men een negatievere perceptie heeft over de leefwereld van de tieners, zijn ze in deze periode ook vol van energie, idealistisch en hebben ze een grote interesse voor al wat goed of slecht is. De puberteit wordt vaak aanzien als een periode van conflict tussen ouders en kind, maar de tienerjaren zijn ook essentieel voor de kinderen om te kunnen uitgroeien tot een unieke persoonlijkheid.

Tienerjaren begrijpen.

Wanneer beginnen nu juist de puberteit? Elk kind is verschillend, dus het is moeilijk hier een exacte leeftijd op te kunnen plakken. De lichamelijke veranderingen zijn makkelijker waar te nemen, maar de psychische veranderingen kunnen vroeger of later beginnen. Het is daarom belangrijk om een verschil te maken tussen puberteit en adolescentie. De meeste mensen denken bij puberteit aan de ontwikkeling van de volwassen sexuele kenmerken zoals: borsten, menstruatie, schaamhaar, gezichtsbeharing. Dit zijn inderdaad uiterlijke signalen van een nakende fysieke volwassenheid, maar kinderen tussen 10 en 14 jaar kunnen ook tal van veranderingen ondergaan die niet met het blote oog kunnen gedetecteerd worden door de ouders. Deze ‘onzichtbare’ verandering zijn die van de adolescentie.

De adolescentie kondigt zich vaak aan door een drastische gedragswijziging naar de ouders toe. De kinderen beginnen zich af te zonderen van de ouders en worden zichtbaar onafhankelijker ervan. Op het zelfde moment kijken de kinderen méér en méér naar hun leeftijdsgenootjes en proberen ze op allerlei manieren om ‘erbij te horen’.

De adolescentie is dan ook vaak het moment waarop de kinderen zich andere looks aanmeten en waarbij ze inzien dat ze op bepaalde vlakken anders zijn dan hun leeftijdsgenoten. Dit kan dan rechtstreeks aanleiding geven tot conflicten met de ouders.

De ruzies:

Het meest stereotiepe en tevens foute idee van adolescentie is gestoeld op de gedachte dat er nu een rebellie zal ontstaan van de tieners naar hun ouders toe. Emotionele veranderingen grijpen zeker plaats, maar niet alle tieners rebelleren tegen hun ouders.

Het primaire doel van de tienerjaren is het om onafhankelijkheid (van de ouders) te verkrijgen. Opdat dit kan gebeuren, gaan de kinderen vaak afstand nemen van de ouders en zeker van diegene waar ze voordien  het nauwste bij aanleunden. Het gedrag dat hieruit voortvloeit zou men foutief kunnen aannemen als zou het kind continu andere meningen dan zijn ouders erop nahoudt.

Naarmate de tieners ouder worden gaan ze meer abstract en rationeel beginnen nadenken. Ze beginnen hun morele code te vormen. Ouders en grootouders worden dan opeens geconfronteerd met een kind dat zich voordien steeds wou aanpassen, maar dat er opeens een eigen mening op nahoudt. Deze mening wordt dan op de koop toe ook nog sterk verdedigd, al dan niet met een eventuele rebellie tegen de mening van ouders.

De vraag die u zich best kan stellen, is hoeveel ruimte u aan uw kind geeft om zich individueel op te stellen. Stelt u zich volgende vragen: ‘Ben ik een controlfreak?’, ‘Luister ik genoeg naar mijn kind?’,’Probeer ik begrijpend te zijn, alhoewel ik van een andere mening ben toegedaan?’

 

Tips voor het (groot) ouderschap in de tienerjaren.

Enige tips:

*) Informeer uzelf

Lees boeken over tieners. Denk terug aan uw eigen tienerjaren. Herinner uw eigen problemen met acné en een eventuele vroege of late fysische puberteit. Verwacht gemoedswisselingen bij uw kind en anticipeer hierop door erover na te denken. Ouders die geïnformeerd zijn, gaan beter voorbereid de stormachtige puberteitsperiode van hun kinderen in.

Praat over de komende fysische en psychische verandering met uw kind.
Praten over menstruatie en natte dromen doet u best voordat de veranderingen plaatsgrijpen. Vragen omtrent het lichaam en zeker de verschillen tussen jongens en meisjes kunt u best veel vroeger accuraat beantwoorden. Het is zeker niet de bedoeling het kind te overladen met informatie, maar als het een vraag stelt over zijn lichaam, moet u deze zondermeer beantwoorden.

U kent zelf als beste uw kind. Dus hoort u grapjes over sex of stelt u bijvoorbeeld vast dat uiterlijk vertoon opeens belangrijk wordt, dan is het vaak het ideale moment om vragen te stellen als:

*) Ondervind je veranderingen aan je lichaam?
*) Voel je anders dan vroeger?
*) Voel je je soms verdrietig, zonder te weten waarom?

Een jaarlijks medisch onderzoek bij de huisarts is ook ideaal om zaken te bespreken. Uw huisarts kan u raad en informatie geven over de komende adolescentie. Het lichamelijk onderzoek door de arts kan ook gebruikt worden om achteraf met uw kind over zijn nakende of startende puberteit te praten. Hoe langer u wacht, hoe meer kans er bestaat dat het kind misconcepties of schaamte krijgt voor zijn fysische en emotionele veranderingen.

Hoe eerder u de communicatiekanalen omtrent dit onderwerp met uw kind opent, hoe meer kans om tijdens de puberteit eveneens een open communicatie erover met uw kind te blijven behouden. Geef uw kind kinderboeken die het onderwerp puberteit en adolescentie behandelen. Ook de geruststelling dat papa, mama, opa en oma eveneens door de adolescentie zijn moeten gaan, kan het kind op zijn gemak stellen.

Stel uzelf in de plaats van uw kind.
Gebruik een gezonde dosis van empathie wanneer u uw kind probeert te laten begrijpen dat deze periode moeilijk is. Het is met andere woorden ok om je het ene moment een volwassene te voelen en het andere moment als een klein kind.

Kies zorgvuldig uw strijdmomenten uit.
Wanneer tieners opeens hun haar willen vervelen, vingernagels zwartlakken of rare kledij wensen, is het opportuun om twee keer na te denken alvorens u ertegen te verzetten. Tieners willen hun ouders shockeren en het is beter om dit te laten doen met omkeerbare veranderingen. Laat de tegenkanting voor zaken die echt niet kunnen zoals roken, drugs en alcohol.

Blijf positief (onder)steunen.
Tieners voelen zich vaak ongelukkig wanneer hun ouders verwachtingen koesteren. Maar ze moeten ze begrijpen daarnaast ook dat ouders van hen houden en hierdoor deze verwachtingen hebben. Goede cijfers, gedrag en het naleven van de huisregels zijn goede standaard verwachtingen om hoog te houden. Als de verwachtingen consistent en normaal blijven, gaan de tieners er zich zeker naar schikken.

Informeer uw tiener.
Tienerjaren zijn de jaren van experimenten. Deze experimenten kunnen vaak risicovol gedrag behelzen. Ga de onderwerpen als sex, drugs, alcohol en tabak niet uit de weg!!!! Bespreek ze openlijk met uw kind voordat het hiermee zelf in contact komt. Door deze onderwerpen voordien aan te snijden, verhoogt de kans dat het kind er verantwoordelijk mee leert omgaan, wanneer het er opeens mee geconfronteerd wordt.

Ken de vrienden en vriendinnetjes van uw kind en tevens de ouders ervan. Regelmatige communicatie met de andere ouders, creëert een veilige groepsomgeving voor het kind. Op die manier kunnen de ouders van de activiteiten van hun kinderen in groep op de hoogte blijven, zonder dat de kinderen het gevoel hebben dat ze al te zeer in de gaten worden gehouden.

 

Ken de waarschuwingssignalen!
Een bepaalde verandering moet er plaatsgrijpen in de tienerjaren, maar al te drastische veranderingen in gedrag of persoonlijkheid kunnen ook een signaal voor problemen inluiden. En de mogelijke oorzaken kunnen het inschakelen van professionele hulp rechtvaardigen.
Let vooral op:

*) extreem gewichtsverlies of gewichtstoename
*) slaapproblemen
*) snelle en overdreven veranderingen in de persoonlijkheid
*) plotse verandering van vriendenkring
*) spijbelgedrag
*) schoolcijfers die pijlsnel duiken
*) praten of grapjes over zelfmoord
*) tekenen van tabak-,alcohol- of drugsgebruik
*) problemen met de wet

Elke ongewenst gedrag dat langer dan 6 weken duurt, kan een onderliggend probleem aantonen. U mag zich zondermeer aan veranderingen verwachten, maar al te drastische en langdurige veranderingen zijn een klaarblijkelijk gevolg van onderliggende problemen. Praat erover met uw arts die u eventueel doorverwijst naar een psycholoog of bemiddelaar.

Respecteer de privacy van uw kind.
Sommige ouders hebben het hier begrijpelijk zéér moeilijk mee. Ze aanvoelen het alsof alles wat hun kind betreft hun eigen zaak ook is. Maar u dient uw kind de  kans te geven een volwassene te worden en dit betekent ook dat hij of zij wat privacy moet hebben. Indien u met bovenstaande signalen wordt geconfronteerd, kunt u de privacy van uw kind betreden om de mogelijke oorzaak te zoeken. In de andere gevallen is het best om dit NIET te doen.

De kamer van uw tiener en zijn telefoongesprekken zijn persoonlijk en behoren dus tot zijn privacy. U moet ook niet verwachten dat uw kind alles tegen u zegt. De locatie waar uw kind zich bevindt, dient u dan wel weer ten alle tijden te weten. Ook met wie hij omgaat en wat voor activiteit ze gaan doen, dient u om veiligheidsredenen te weten. Maar elk detail dient u niet te weten. Noch moet u nooit verwachten mee uitgenodigd te worden…

Hoe een oogje in het zeil met betrekking tot datgene wat uw kind bekijkt en leest.
Televisieshows, tijdschriften, boeken en het internet geven toegang tot gigantisch veel informatie. Maar let op wat uw kind juist bekijkt en leest. Wees niet bang om regels op te stellen rond het gebruik van de computer en dan vooral de duur ervan. Wees te allen tijde op de hoogte wat uw kind aan het bestuderen is op de pc en met wie hij of zij over het internet aan het communiceren is.

Stel goede huisregels op.
De tijd om te gaan slapen dient aangepast te zijn aan de leeftijd van uw kind. Beloon uw kind als het te vertrouwen is en hiervan blijkt geeft. U stelt de verwachtingen op, maar wees niet beledigd als uw opgroeiend kind niet constant meer bij zijn ouders wil blijven.

Het einde van de adolescentie.
Denk terug aan uw eigen jeugd, toen u waarschijnlijk net hetzelfde over uw ouders dacht en voelde. Naarmate uw kind meer en meer volwassen wordt, ziet u opeens dat de emotionele hoogtes en laagtes uitvlakken. Op het einde van de rit heeft u een onafhankelijk, verantwoordelijk en communicatief (volwassen) kind. Het is een woelige periode geweest, maar u zult er uiteindelijk samen met uw kind doorheen geraken.

Lees ook onze pagina over 'Peuterpuberteit'.