Header image  
Depressie
 
line decor
   
line decor
   
 
Depressie bij kinderen en adolescenten.

 

Depressie bij kinderen en adolescenten is in de afgelopen 40 tot 50 jaar drastisch gestegen. De gemiddelde leeftijd waarbij dit fenomeen zich voor het eerst toont is eveneens gezakt. Gedurende de kindertijd stelt een mogelijke diagnose ervan zich op gelijke schaal bij zowel jongens als meisjes. Herhaalde episodes van depressie gaan een zware tol eisen van het jonge kind. Bij adolescenten gaat ongeveer de helft van de depressies zich herhalen binnen een termijn van zeven jaar.

De kenmerken van depressie bij kinderen en adolescenten.

De symptomen zijn meestal identiek aan die bij volwassenen. Kinderen hebben evenwel vaak niet de woordenschat om over deze gevoelens te praten en gaan vaker deze gevoelens door gedrag en vooral dan een vaak bruuske gedragsverandering tonen. Jongere individuen met depressie gaan vaker fobieën, verlatingsangst, somatische klachten (fysieke klachten veroorzaakt door psychische problemen) en gedragsproblemen. Bij psychotische depressie gaan kinderen sterk gebukt onder hallucinaties. Oudere adolescenten en volwassen met psychotische depressie gaan dan vaker waanideeën krijgen. 

Er gaan zich bij depressie vaak volgende externe signalen vertonen:
*) Kinderen onder de 8 jaar: Het kind heeft een zéér serieuze uitstraling en heeft de neiging er  
vaagjes ziek uit te zien. Hij of zij ziet er minder veerkrachtig en spontaan uit als zijn
leeftijdsgenootjes. De leeftijdsgenoten worden huilerig en geïrriteerd vanuit frustratie, maar
kind met een mogelijke depressie gaat deze gemoedstoestanden spontaan zonder aanleiding
vertonen. Hij of zij spreekt zich negatief uit over zichzelf en kan zelf-destructief
overkomen.

*) Kinderen boven 8 jaar en adolescenten: Adolescenten gaan het vaker tonen door een
achteruitgang in leerprestaties, emotionele instabiliteit en problemen met vrienden. Soms
kan er zich ook agressie, geïrriteerdheid en zelfmoordintenties vertonen. De ouder en
grootouder gaat vaak vaststellen dat de adolescent zichzelf en alles om zich heen haat.

 

De oorzaken van depressie

Wat wordt veroorzaakt door genetische aanleg en wat door omgevingsfactoren? De zaken die vaak op de voorgrond treden bij kinderdepressie zijn onder andere niet-consistente opvoeding door ouders en grootouders, gestresseerde levenservaringen en een negatief zicht op de wereld. Kinderdepressie is ook vaak geassocieerd met een familie-achtergrond van gemoedsstoornissen en het bestaan van andere psychiatrische ziektebeelden binnen de familie. Het kind loopt dan ook een hoger risico om depressie op te lopen. Er zijn verschillende theorieën  omtrent het ontstaan van depressie. Sommige stellen dat het kind een genetisch bepaalde vatbaarheid voor depressie heeft en dat omgevingsfactoren deze uiteindelijk uitlokken. Het is ook geen toeval dat veel volwassenen met depressie verklaren dat hun kindertijd vaak met mishandeling, afwijzen en ouderlijke conflicten doorweven was.

De gevolgen van depressie en de ermee verbonden ziektebeelden

Veel kinderen met depressie hebben één of meerdere psychiatrische diagnoses. Beklemmingsangst, drugsgebruik en ADHD zijn vaak geassocieerd met kinderdepressie. ADHD bijvoorbeeld kan zich eerder presenteren dan de eerste tekenen van depressie en kan de behandeling van beide aandoeningen compliceren. Drugsgebruik (adolescenten) start meestal na de eerste depressie, maar het varieert van individu tot individu. The andere aandoeningen zoals beklemmingsangst kunnen blijven aanslepen,zelfs indien de depressie reeds achter de rug is, en hierdoor kunnen deze een nieuwe depressie uiteindelijk terug ontlokken bij het kind. Kinderen met depressie in combinatie met ADHD en gedragsstoornissen zijn meer geneigd uiteindelijk een volwassen strafblad en zelfmoordneigingen te hebben dan individuen met enkel depressie.

Depressie is ook geassocieerd met school en interpersoonlijke problemen. Het is ook verbonden met een verhoogd risico op zelfmoordneiging, geweldadige gedachten, alcohol, tienerzwangerschappen, tabak - en drugsgebruik.

 

Familieproblemen.

Kinderen met depressie vertonen vaker gestresseerde ouders of ouders die zelf lijden aan depressie. Kan de stress van omgang met een kind en zijn depressie leiden tot een afwijzen van de ouders of is het eerder een slecht invullen van de ouderrol die leidt tot depressie bij het kind? Een hyperactief kind met depressie opvoeden kan zéér moeilijk zijn. Sommige ouders hebben meer vaardigheden hierin dan andere. Een kind kan het zichzelf uiteindelijk aanleren om in alle gevallen gewoon op te geven, doordat de ouders nooit een goed voorbeeld gesteld hebben over hoe om te gaan met stressinducerende situaties. Het wordt eveneens gesteld dat een ouderlijk patroon van geïrriteerdheid kan leiden tot een slecht zelfbeeld van het kind en dat dit uiteindelijk het kind naar een depressie leidt.

Diagnose van depressie

Dit soort zaken moet op voorhand doorgenomen worden bij uw huisarts die zondermeer een eerst mogelijke diagnose kan stellen. Uiteraard gaat uw huisarts allereerst proberen vast te stellen of er misschien een lichamelijk aandoening aanleiding geeft tot het (psychologisch)ziektebeeld. Indien hij er niet uitkomt, zal hij zeker verder verwijzen naar eventueel een arts/psycholoog, die hierin gespecialiseerd is. Sowieso neemt de diagnose van depressie bij een kind méér tijd in beslag dan bij een volwassene.

De diagnose bij de experts wordt vaak gesteld door een interview met ouders en het kind. Veel dokters gaan proberen, in geval van een scheiding, beide ouders aanwezig te hebben, zelfs indien het kind maar bij één van beide woont. De ouders gaan een beter inzicht kunnen verschaffen door een beeld te schetsen van de bij hun ontstane uiterlijke signalen van mogelijke depressie. Het kind, indien mogelijk, kan een beter beeld scheppen van zijn innerlijke gemoedstoestand. Het inzicht en een eventuele diagnose kan vergroot worden door eventueel schoolrapporten en andere externe rapporten mee te nemen. Ook het medisch rapport door uw huisarts zal doorgenomen worden, zodanig dat de psycholoog zich een goed beeld kan vormen van de lichamelijke toestand van het kind. De psycholoog zal eveneens vragen stellen in verband met de ontwikkeling van het ziektebeeld en het bestaan van mogelijke psychiatrische aandoeningen binnen de familie.

Behandeling

De behandeling is persoonlijk gebonden en zal opgestart worden op basis van het rapport door de behandelende huisarts en psycholoog. In het algemeen zal men bij een gematigde depressie vaak starten met psychotherapie (behandelingsgesprekken psycholoog), al dan niet in combinatie met een antidepressivum (vb Prozac) als de therapie onvoldoende verbetering geeft. Als het een zware depressie is, zal men vanaf de start psychotherapie combineren met medicatie.

Psychotherapie zelf is gestoeld op het correct evalueren en corrigeren van negatieve gedachtepatronen en negatief gestelde veronderstellingen over zichzelf. Op gedragsvlak gaat het het individu aansporen om positieve gedragspatronen te ontwikkelen in de plaats van opgeven of ontwijkgedrag. De therapie is ook vaak gestoeld op herhalingssessie om zodoende het momentum van de genezing ook op langere termijn te behouden. De psychotherapie gaat ook vaak het ganse gezin erin betrekken omdat dit de herstelsnelheid verhoogt en het risico op terugval verkleint.

Opvolging van depressie

Sommige individuen hebben slechts één episode van depressie, terwijl bij de meeste personen het een terugkerend conditie is. Het is dan, vooral bij kinderen, uitermate belangrijk om zowel kind als ouder goed de eerste waarschuwingstekens van een nakende depressie in de gaten te houden en zo snel mogelijk raad te vragen bij de huisarts. Het vermijden van een mogelijke depressie is zo mogelijk nog belangrijker dan het uiteindelijk oplossen ervan.  

Als een behandelende arts/psycholoog psychotherapie in combinatie met medicatie vooropstelt, dient het eventueel stopzetten van de medicatie ook steeds in samenspraak met deze gebeuren. Zeker bij personen of kinderen met terugkerende depressie zal de dokter vaak langdurige medicatie voorschrijven, vaak in combinatie met een uitgebalanceerd dieet en goede slaapgewoonten, opgelegd door de ouders. Lees ook onze pagina over 'Burn-out'.