Header image  

Gezondheid: De urineweg

 
line decor
 
line decor
   
 

De urineweg

 
 

Ons lichaam produceert verschillende afvalstoffen, waaronder koostofdioxide, zweet, stoelgang en urine. Deze afvalstoffen verlaten het lichaam op verschillende manieren. Zweet wordt via de poriën in de huid verwijderd, waterdamp en koolstofdioxide via de longen. Onverteerd voedsel, omgevormd tot stoelgang in de darmen, wordt met behulp van persbeweging uitgescheiden via de anus.

Urine die in de nieren wordt geproduceerd, bevat talloze bij-producten ten gevolge van het metabolisme. Zouten, gifstoffen en water worden door de nieren uit het bloed gefilterd. Zonder de nieren zouden deze stoffen in de bloedbaan een dodelijke concentratie bereiken.
Naast het elimineren van afvalstoffen, zijn de nieren belangrijk in de vochthuishouding van het lichaam. Ze zorgen er immers voor dat de vochtbalans in het lichaam ideaal is en blijft voor de cellen. Wanneer een dokter uw urinestaaltje analyseert, kunnen de resultaten uitwijzen hoe goed beide nieren werken. Wordt er bloed, eiwit of witte bloedcellen in de urine aangetroffen, dan kan dit wijzen op een kwetsuur of slag in de nieren, ontsteking en infectie van de nieren. Glucose in de urine kan wijzen op diabetes.

De nieren zelf zijn gepositioneerd aan de rugzijde net onder de ribbenkast, één aan iedere zijde van de ruggegraat. De rechternier is gelegen net onder de lever, waardoor deze ietwat lager ligt dan de linkse. Een volwassen nier heeft de grootte van een gebalde vuist. De nier is opgebouwd uit ca. 600.000 tot 1.000.000 nefronen waarin de bloedzuivering plaats vindt. Het proces kan grofweg in twee delen worden gesplitst, een passief proces en een actief proces.

In het passieve proces wordt water met opgeloste stoffen uit poreuze kluwens van haarvaten (zeeflichaampjes of glomeruli) geperst en opgevangen. Bloedcellen en grote eiwitten blijven in het bloed achter. Bij een volwassen mens levert dit dagelijks ongeveer 180 liter voorurine op. De voorurine bevat zowel afvalstoffen als stoffen die belangrijk zijn om te behouden. Een belangrijke afvalstof is ureum dat door de lever is gemaakt om ammoniak onschadelijk te maken.

 

In het actieve proces worden waardevolle stoffen (zoals natrium en glucose) en veel water weer teruggewonnen. Dit gebeurt in de verschillende onderdelen van de nierbuisjes (proximale tubulus, Lis van Henle, distale tubulus). In het dalende been van de Lis van Henle wordt alleen water teruggewonnen. De buis is daar gesloten voor zouttransport. In het dunne stijgende been van de Lis van Henle wordt passief zout gereabsorbeerd en is daar gesloten voor het watertransprt. In het dikke stijgende deel van de Lis van Henle wordt er gebruikgemaakt van het tegenstroomprincipe om zonder water (wederom waterdicht) tegen een zeer grote osmotische gradiënt in te hoeven transporteren toch een hoge concentratie te kunnen bereiken. Daarnaast zijn er enkele stoffen die actief vanuit het bloed in de holte van de nierbuisjes worden uitgescheiden

Nier.

Schematische voorstelling van de nier
1. Renale piramide, 2. arteriole, 3.Nierslagader, 4. Nierader, 5. Renale hylum, 6. Nierbekken, 7. ureter, 8. Minor calyx, 9. Nierapsule, 10. Onderste niercapsule, 11. Bovenste niercapsule, 12. Afferente ader 13. Nefronen, 14. Kleine nierkelk, 15. grote nierkelk, 16.niermerg, 17. Renale kolom

Uiteindelijk komt de van waardevolle bestanddelen ontdane en geconcentreerde vloeistof die nu urine heet via de nierkelken in het nierbekken waarna hij door de ureter naar de urineblaas wordt getransporteerd. De blaas zet zich uit naarmate ze meer en meer gevuld raakt. Een menselijke blaas kan ongeveer een halve liter urine bevatten. Een volwassene moet op zijn minst één derde hiervan per dag kunnen produceren en uitscheiden, opdat op een efficiënte wijze alle afvalstoffen uit het lichaam worden verwijderd. Zowel te weinig als teveel urine uitscheiden kan wijzen op een lichamelijk probleem, in combinatie met een constante vochtinname natuurlijk. Wanneer de blaas vol is, zenden zenuwuiteinden in de wand ervan signalen naar de hersenen. Wanneer een persoon klaar is om te urineren, gaat de blaaswand contracteren en de sluitspier onderaan de blaas ontspannen.  Hierdoor kan de urine via de urethra worden verwijderd. Bij de man eindigt de urethra aan de tip van de penis. Bij de vrouw eindigt ie net boven de vagina opening. Lees ook onze pagina over 'Nierstenen vermijden'.